Sau một thời gian dài căng thẳng, nhiều lúc tưởng chừng bên bờ vực chiến tranh, bán đảo Triều Tiên đã xuất hiện những tín hiệu tích cực mới, khiến dư luận hy vọng vào một bầu không khí hòa dịu có lợi cho hòa bình tại khu vực này cũng như cho tiến trình đàm phán về phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên.
Động thái mang tính đột phá chính là việc CHDCND Triều Tiên cử phái đoàn cấp cao sang Hàn Quốc để dự lễ tang cố Tổng thống Hàn Quốc Kim Dae Jung, người đã có công lớn trong việc thúc đẩy hòa giải và hòa hợp dân tộc giữa hai miền Triều Tiên. Và tại Seoul, phái đoàn cấp cao của CHDCND Triều Tiên đã có cuộc gặp đầu tiên trong hai năm qua với những người đồng cấp Hàn Quốc. Sau đó một ngày, Tổng thống Hàn Quốc Lee Myung-bak cũng đã lần đầu tiên tiếp xúc với các quan chức cấp cao CHDCND Triều Tiên kể từ khi ông lên nắm quyền tháng 2/2008. Đoàn đại biểu CHDCND Triều Tiên đã chuyển thông điệp của nhà lãnh đạo Kim Jong-il, trong đó, theo người phát ngôn Phủ Tổng thống Hàn Quốc, bày tỏ hy vọng giải quyết mọi vấn đề thông qua đàm phán và hợp tác.
Các cuộc tiếp xúc trên là bước tiếp theo của một loạt động thái tích cực mà Bình Nhưỡng đưa ra nhằm khôi phục hợp tác cũng như các hoạt động hòa giải giữa hai miền. Đó là quyết định của Bình Nhưỡng sẽ mở cửa trở lại Văn phòng đàm phán kinh tế liên Triều tại khu công nghiệp Kaesong, mở lại tour du lịch tới thành phố Kaesong, sớm khôi phục hoạt động của khu công nghiệp chung này đồng thời nối lại hoạt động của tuyến đường sắt liên Triều, đã bị đình chỉ từ đầu tháng 12/2008. Ngày 21/8, Bình Nhưỡng cũng thông báo bãi bỏ các hạn chế về đi lại qua biên giới đường bộ giữa hai miền, được áp đặt từ ngày 1/12/2008. Trước đó, hai bên cũng thỏa thuận nối lại hoạt động đoàn tụ những gia đình bị ly tán trong chiến tranh Triều Tiên, đã bị gián đoạn suốt hai năm qua do những căng thẳng trong quan hệ song phương.
Những động thái trên đánh dấu một bước chuyển trong chính sách đối ngoại của cả hai bên. Còn nhớ cách đây một năm rưỡi, sau khi nhậm chức, Tổng thống Hàn Quốc Lee Myung-bak đã khép lại chính sách “ánh dương” (đẩy mạnh hợp tác liên Triều) mà các chính phủ tiền nhiệm ở Hàn Quốc đã thực hiện trong thập kỷ qua, bằng việc áp dụng một chính sách cứng rắn yêu cầu Bình Nhưỡng nhượng bộ nhiều hơn và gắn viện trợ (ước tính khoảng 17 tỉ USD, chiếm 5% GDP hàng năm của CHDCND Triều Tiên) với tiến trình phi hạt nhân hóa. Nhưng chính sách cứng rắn này của ông Lee Myung-bak cho kết quả ngược lại. Mối quan hệ liên Triều trở nên căng thẳng có lúc tưởng chừng rơi vào tình trạng chiến tranh. Cùng với đó là tiến trình phi hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên giẫm chân tại chỗ, do sự thiếu tin tưởng lẫn nhau của các bên tham gia đàm phán. CHDCND Triều Tiên bắn thử tên lửa tầm xa và tuyên bố rút khỏi đàm phán 6 bên và Hiệp định đình chiến liên Triều ký kết năm 1953. Và đặc biệt, Bình Nhưỡng ngày 25/5 vừa qua tiếp tục thử hạt nhân dẫn tới việc Hội đồng Bảo an LHQ thông qua nghị quyết mở rộng các biện pháp trừng phạt CHDCND Triều Tiên.
Những động thái này khiến bán đảo Triều Tiên lâm vào tình thế căng thẳng trong khi Hàn Quốc cần một môi trường hòa dịu để tập trung vào phát triển kinh tế, giảm thiểu tác động của khủng hoảng toàn cầu. Còn CHDCND Triều Tiên, trước tình thế bị LHQ tăng cường cấm vận, cũng cần cải thiện quan hệ, tìm kiếm các cơ hội, nguồn thu để giải quyết tình trạng khó khăn về kinh tế. Và “nút thắt” đã được chính những người buộc tháo bằng cuộc tiếp xúc cấp cao hai miền vừa qua tại Seoul và bằng một loạt các quyết định trước đó. Nhưng nút thắt này cũng chỉ được Bình Nhưỡng tháo sau khi Tổng thống Hàn Quốc Lee Muyng-bak phát đi tín hiệu “thay đổi lập trường” khi tuyên bố trong diễn văn kỷ niệm 64 năm ngày giải phóng bán đảo Triều Tiên, ngày 15/8 vừa qua, rằng: “Chính phủ Hàn Quốc sẵn sàng thảo luận và phối hợp với Triều Tiên trong bất cứ vấn đề nào liên quan đến mối quan hệ song phương, vào bất kỳ thời điểm nào và ở bất kỳ cấp nào”.
Những tín hiệu tích cực khiến bầu không khí căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên giảm nhiệt và dư luận hy vọng về khả năng trở lại của chính sách “ánh dương” của Hàn Quốc. Tuy nhiên, để tiến tới bình thường hóa hoàn toàn quan hệ liên Triều, hai bên cần rất nhiều nỗ lực nữa để giải quyết được những bất đồng và nghi ngờ vốn đang tồn tại bấy lâu nay./.
Đoàn Thị Trung (Báo TNVN)