Kiểu suy nghĩ "mưa là ủ rũ còn ánh nắng là niềm vui" mang tính ẩn dụ nhiều hơn là khoa học, dù có khi đúng thật vì con người chúng ta vốn đã dễ giao cảm với môi trường xung quanh. Nhưng chúng ta không phải là "nạn nhân". Có thể "kết tội" cơn mưa, nhưng là mang tính kết hợp, chứ nó không phải là nguyên nhân.
Tại sao? Vì chúng ta được tự do lựa chọn là làm cho tâm trạng của chúng ta tốt hơn hay tệ đi.
Tâm trạng vs. Thời tiết
Từ đầu những năm 1970, vào khoảng thời gian mà B. J. Thomas hát bài Raindrops Keep Fallin' on My Head (Những giọt mưa cứ rơi trên đầu tôi), các nhà nghiên cứu đã tìm cách xác định mối quan hệ giữa thời tiết và tâm trạng. Bạn có thể đoán được rằng rất nhiều nghiên cứu đã nói có sự tương quan giữa tâm trạng tệ - trầm cảm ngắn hạn, thiếu sức sống - với độ ẩm cao và ít ra ngoài ánh nắng. Tinh thần có xu hướng lên cao khi bạn tăng thời gian ở ngoài ánh sáng Mặt Trời và áp lực không khí cao.
Gần đây hơn, vào tháng 10/2008, một nhóm các nhà nghiên cứu châu Âu xem xét tác động của 6 yếu tố thời tiết hằng ngày - nhiệt độ, gió, ánh nắng, lượng mưa, khí áp và độ dài của ngày - lên hơn 1.200 người ở Đức, hầu hết là phụ nữ.
Trái với hầu hết các nghiên cứu trước đó, kết luận lần này là tác động trung bình của thời tiết "tốt" lên tâm trạng tích cực là rất nhỏ. Những ngày âm u, lạnh và gió hình như chỉ có tác động tiêu cực rất nhẹ lên tâm trạng.
Những ngày nắng, hãy tận hưởng
Cảm xúc của một số người đơn giản là dễ bị ảnh hưởng với sự thay đổi của thời tiết hơn so với những người khác. Một số có xu hướng cảm thấy tệ vào những ngày lạnh và âm u, thì họ sẽ dễ có một mùa đông chán nản, khi thời tiết thường xuyên như thế. Xu hướng này là nền tảng của chứng Rối loạn Cảm xúc theo Mùa (SAD).
Tuy nhiên, hầu hết mọi người không gặp nhiều vấn đề với việc "bất lực về cảm xúc" trong mối quan hệ với thời tiết. Ani Kalayjian, giảng viên tâm lý học ở ĐH Fordham (New York), khuyên rằng chúng ta "có thể và nên thực hiện những bước đi chủ động để củng cố hệ thống não" trước những thay đổi tâm trạng do thời tiết.
"Chúng tôi khuyến khích mọi người tự quản lý được cảm xúc của mình" - Tiến sĩ Kalayjian nói - "Hãy làm những điều khiến bạn thấy vui, như nghe loại nhạc nhộn nhịp hoặc đọc một cuốn sách hay. Xem những bức ảnh từ một chuyến du lịch - và nếu bạn có thể, hãy đi du lịch tới một nơi ấm áp". Tất cả những phương pháp này đều đã được thử nghiệm và chứng minh là rất hiệu quả trong việc cải thiện tâm trạng và quản lý stress. Ngoài ra, đừng quên tập thể dục thể thao thường xuyên, thư giãn, giảm lượng đồ uống có cồn.
"Cảm xúc có thể qua nhanh; chúng ta có thể thay đổi chúng, biến đổi chúng thành tích cực" - Tiến sĩ Kalayjian kết luận. Bạn không có khả năng gọi Mặt Trời ló ra trên bầu trời đầy mây, nhưng bạn có thể buộc mình bung phá qua một đám mây cảm xúc.
"Đơn thuốc" cho tâm trạng tồi tệ theo thời tiết
Khi mắt chúng ta thấy bóng tối, một tuyến nhỏ ở não gọi là pineal sẽ tạo ra melatonin, thứ thiết lập chu kỳ giấc ngủ. Khi chúng ta thấy ánh sáng, sự sản sinh melatonin giảm xuống và "người anh em hormone" vui vẻ hơn của nó là serotonin "chiếm lĩnh thị trường", khiến chúng ta thấy tỉnh táo và giúp cải thiện tâm trạng.
Đối với hầu hết chúng ta không bị chứng SAD, thì "đơn thuốc" cho tâm trạng ủ rũ là rất dễ.
"Chúng ta nên tận dụng những ngày nắng" - Tiến sĩ Kalayjian nói - "Hãy rời khỏi máy tính và những việc cần ngồi yên trong nhà, để đi ra ngoài trời. Đó là khi chúng ta có thể sạc lại pin cho mình - sạc lại serotonin - và giữ cho tâm trạng phấn khởi hơn".
Một ngày mưa có thể làm ướt sũng các kế hoạch của bạn và tạm thời khiến tâm trạng bạn cũng "ẩm xì". Nhưng đừng quên điều mà B. J. hát: "That doesn't mean my eyes will soon be turning red / Cryin's not for me… Because I'm free" (Như thế không có nghĩa là mắt tôi sẽ sớm đỏ lên/ Khóc không phải là việc dành cho tôi… Vì tôi tự do mà)
Đặng Mỹ Dung (Theo MSN Health)