SGTT - Kết quả điều tra, khảo sát và khai quật di tích Bãi Cọi (Hà Tĩnh) khiến trong giới khảo cổ học có một luồng ý kiến: tam giác văn hóa Đông Sơn — Sa Huỳnh — Óc Eo sẽ trở thành tứ giác với đỉnh mới là Bãi Cọi.
Triển lãm 100 năm phát hiện văn hóa Sa Huỳnh khai mạc ngày 8.7 tại bảo tàng Lịch sử Việt Nam (Hà Nội) đã trưng bày những hiện vật của di chỉ Bãi Cọi (Xuân Viên — Nghi Xuân — Hà Tĩnh). Đồng thời mang những đặc điểm của văn hóa Sa Huỳnh và văn hóa Đông Sơn, chúng cũng có những dấu ấn riêng không thuộc cả hai nền văn minh trên.
Tại Bãi Cọi, các nhà khảo cổ đã tìm thấy di tích thuần mộ táng với các kiểu táng thức: mộ đất và mộ quan tài gốm (mộ chum và mộ bình) trong đó loại hình mộ đất là chủ yếu, thể hiện sự gần gũi trong táng thức của cư dân Đông Sơn và cư dân Bãi Cọi. Nhưng mộ táng Bãi Cọi cũng rất gần với mộ táng Sa Huỳnh ở chỗ chúng thường được chôn trên các cồn hoặc gò cát. Thêm vào đó, sự xuất hiện của loại mộ chum hình trái đào có nắp hình nón cụt và loại mộ bình chôn đứng cho thấy dấu ấn táng tục của cư dân Sa Huỳnh đối với cư dân Bãi Cọi. Trong triển lãm này, có một loại mộ táng đặc biệt chỉ xuất hiện ở Bãi Cọi là mộ nồi úp bình.
Theo báo cáo sơ bộ của nhóm nghiên cứu thì đồ gốm Bãi Cọi có sự pha trộn với tỷ lệ khác nhau giữa văn hóa Sa Huỳnh và Đông Sơn. TS Bùi Văn Liêm (viện Khảo cổ học) cho rằng: “Hà Tĩnh là vùng đệm của các nền văn hóa lớn nước ta. Các phát hiện ở Bãi Cọi càng khẳng định cần xem lại quan điểm đồ đồng thuộc văn hóa Đông Sơn và đồ sắt chỉ thuộc văn hóa Sa Huỳnh”.
Giáo sư Hán Văn Khẩn (đại học Khoa học xã hội và nhân văn Hà Nội) đánh giá: “Với nguồn tư liệu như hiện nay, khó xếp di tích Bãi Cọi thuộc văn hóa Đông Sơn hay Sa Huỳnh mà cần mở rộng diện tích khai thác để nghiên cứu thêm”. Có mặt tại hiện trường khai quật, theo dõi chỉnh lý hiện vật, TS Phạm Quốc Quân, giám đốc bảo tàng Lịch sử Việt Nam cũng xác định: “Nên nhìn nhận di tích này như một văn hóa, văn hóa Bãi Cọi”.
Theo phó viện trưởng viện Khảo cổ học Nguyễn Giang Hải, kết quả nghiên cứu này sẽ được báo cáo trong hội nghị 100 năm phát hiện văn hóa Sa Huỳnh vào 22.7 tại Quảng Ngãi.