Lúa chất lượng cao, hiệu quả cũng cao
Xã Bình Châu, huyện Châu Phú, là một trong hai địa phương trong tỉnh An Giang, nơi đang triển khai thực hiện mô hình trồng lúa theo tiêu chuẩn Global GAP (Thực hành sản xuất nông nghiệp tốt theo tiêu chuẩn toàn cầu). Toàn xã Bình Chánh hiện có 12 hộ nông dân tham gia trồng 34ha lúa Jasmine 85 (lúa CLC có đặc tính thơm, cơm dẻo, tỉ lệ bạc bụng thấp). Mỗi hộ nông dân tham gia mô hình này được Nhà nước cho vay từ 30 đến 50 triệu đồng trong vòng 3 năm không tính lãi, được tập huấn kỹ thuật, ruộng của mỗi nông dân sẽ được cấp một mã số để tiện công tác quản lý, theo dõi. Ngoài ra, họ còn được cán bộ nông nghiệp huyện hướng dẫn giúp đỡ chăm sóc cây lúa thường xuyên. Ông Lê Văn Lái ở ấp Bình Chơn, Bình Chánh, Tổ trưởng tổ sản xuất lúa Global GAP, mã số ruộng CP01 khẳng định:
- Làm lúa theo mô hình này có tới 214 tiêu chí, chẳng hạn như: Mỗi hộ nông dân mở sổ nhật ký ghi chép quá trình từ lúc sạ lúa tới việc sử dụng phân bón, thuốc trừ sâu, từ tên thuốc đến liều lượng, thời gian sử dụng… đều phải ghi đầy đủ trong sổ nhật ký. Việc áp dụng quy trình chặt chẽ nhưng cái lợi thì rất lớn: Lúa sản xuất ra bảo đảm chất lượng an toàn, vệ sinh, môi trường sống được bảo vệ, đặc biệt là nông dân tham gia mô hình này không phải lo về giá lúa trồi sụt thất thường của thị trường. Sản phẩm lúa của chúng tôi được công ty ADC (công ty về phân bón, thuốc bảo vệ thực vật) thu mua, bao tiêu sản phẩm, giá thu mua lúa được tính theo giá thị trường cộng thêm 20%.
Anh Trần Văn Tý, một thành viên của tổ sản xuất lúa theo tiêu chuẩn Global GAP ở xã Bình Chánh thổ lộ: "Trước đây, khi chưa tham gia vào mô hình này, hễ cứ thấy lúa có sâu là tôi xịt liền. Nay thì khác, việc sử dụng phân bón, thuốc trừ sâu phải tuân thủ theo quy trình kỹ thuật. Tuân thủ theo quy trình không chỉ giúp bảo đảm chất lượng lúa gạo mà còn giúp chúng tôi tiết kiệm vật tư nông nghiệp, giống, phân bón, thuốc trừ sâu. Trước đây, mỗi héc-ta lúa, chúng tôi sử dụng 200kg lúa giống nay chỉ còn sử dụng 120kg/ha. Toàn bộ lúa giống xác nhận do Công ty ADC cung cấp cho chúng tôi, ngay cả bao bì đựng lúa cũng do công ty cung cấp. Sắp tới, mô hình sản xuất lúa theo tiêu chuẩn Global GAP này sẽ được cấp giấy chứng nhận".
Điểm sáng "lúa Nhật"
Phường Mỹ Hòa, TP Long Xuyên là một trong các địa phương ở tỉnh An Giang triển khai mô hình trồng lúa Nhật Bản từ 10 năm nay thành công. Đến nay, Mỹ Hòa có 35ha trồng lúa Nhật Bản. Giá lúa Nhật Bản được Công ty liên doanh Angimex- Kitoku bao tiêu, thu mua từ 6.000 đến 6.500 đồng/kg (vụ Đông Xuân vừa qua). Ông Trương Văn Giàu phấn khởi bảo: "Trồng các loại lúa thương phẩm tuy dễ trồng nhưng giá cả lệ thuộc vào thị trường, nếu giá lúa tăng thì nông dân lời nhiều, ngược lại thì sản xuất lời ít hoặc thậm chí bị lỗ, bán lúa khó". Từ khi tham gia hợp đồng sản xuất lúa Nhật, giá bao tiêu được ký kết ổn định, ông yên tâm hơn chỉ lo sản xuất sao cho lúa đạt chất lượng và năng suất cao. Cách ký kết hợp đồng theo kiểu 4 nhà trên ông rất thích.
Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, lúa Nhật mặc dù năng suất không cao như các loại lúa Việt Nam nhưng có ưu điểm là ít bị sâu bệnh. Trước khi vào mùa vụ mới Công ty Angimex-Kitoku tổ chức họp mặt bà con nông dân, đại diện hội nông dân để bàn bạc, thống nhất giá thu mua lúa. Sau đó, công ty tổ chức ký hợp đồng với từng hộ nông dân. Ngoài ra, công ty còn cử cán bộ kỹ thuật bám đồng ruộng giúp đỡ kỹ thuật giúp bà con nông dân chăm sóc, thu hoạch lúa, sử dụng giống, phân bón, thuốc trừ sâu đúng quy trình kỹ thuật. Để khuyến khích nông dân, công ty còn thực hiện chính sách thưởng nếu lúa đạt độ ẩm tiêu chuẩn (14,5-15%), ít gãy vỡ khi xay xát, không lẫn lúa khác thì ngoài giá đã ký kết theo hợp đồng ban đầu, công ty còn thưởng từ 200 đến 600 đồng/kg cho nông dân. Trong trường hợp gặp thiên tai, công ty còn áp dụng hình thức hỗ trợ toàn bộ giống cho nông dân. Anh Nguyễn Trí Cường, ở khóm Tây Khánh 6, người tham gia mô hình trồng lúa Nhật ngay từ những ngày đầu ở An Giang nhận xét: "Trồng lúa Nhật không phải vụ nào cũng lãi lớn nhưng quan trọng là không lo bị lỗ. Đặc biệt, cách khen thưởng của công ty đã thực sự kích thích nông dân chúng tôi gắn bó với mảnh ruộng của mình hơn. Vui hơn cả là ngoài vấn đề giá cả, lời lãi còn là chuyện nông dân chúng tôi được tham gia trực tiếp vào việc định giá sản phẩm của mình làm ra chứ không như trồng các loại lúa khác hiện nay ở Việt Nam thì giá lúa lại do doanh nghiệp quyết định".
Được biết, hiện nay mô hình trồng lúa Nhật do Công ty liên doanh Angimex - Kitoku không chỉ thực hiện ở TP Long Xuyên mà đã được triển khai ở các huyện: Phú Tân, Thoại Sơn, Châu Phú. Cách làm trên đã ngày càng thu hút được người nông dân đăng ký tham gia sản xuất.
Từ hai mô hình sản xuất lúa trên ở An Giang cho thấy khi mối liên kết "bốn nhà" được tổ chức chặt chẽ, trong đó, đặc biệt là mối quan hệ giữa doanh nghiệp và người nông dân đã phát huy hiệu quả cụ thể thiết thực. Và chỉ khi doanh nghiệp và nông dân cùng đồng hành, tìm được tiếng nói chung, chia sẻ lợi ích, trách nhiệm, việc sản xuất tiêu thụ lúa mới phát huy được hiệu quả, bền vững. Hy vọng mô hình liên kết khá thành công trong sản xuất lúa ở An Giang sẽ là bài học để các địa phương khác có thể tham khảo, học hỏi trong canh tác lúa nói riêng, nông sản nói chung. Tôi ấn tượng mãi câu nói của anh Nguyễn Trí Cường: "Tôi mê làm lúa Nhật không phải chỉ vì lợi nhuận mà vì cách thức làm ăn của công ty. Họ thực sự đã đem đến cho tôi sự tin tưởng, gắn bó, đồng hành, chia sẻ cùng chúng tôi".
Bài 3: “Bốn nhà” vào cuộc
Bài, ảnh: Nguyễn Kiểm, Bá Hiên, Trung Kiên
Bài liên quan:
Bài 1: Trồng lúa: “Bức tranh muôn màu”