Ba ba 'khổng lồ' vừa bắt được... thuộc họ rùa hồ Gươm?

Báo Đất Việt - 

(ĐVO) Ở Việt Nam, có nhiều loài rùa mai mềm lớn mà thoạt nhìn không ít người sẽ ngộ nhận là "cụ" rùa. Làm thế nào để phân biệt được chúng?

Việc ông Nguyễn Bá Toàn (Phú Viên, Gia Lâm, Hà Nội) bắt được một con ba ba "khổng lồ" vào sáng 12/10 khi đi thu gom lưới tại sông Hồng, khu vực chân cầu Chương Dương - đã thu hút sự quan tâm của rất nhiều người hiếu kỳ.

Khi cân đo, con ba nặng tới 22kg, dài khoảng 1m, rộng 50cm. Theo nhận xét trên một tờ báo, con ba ba này có một số đặc điểm rất giống với rùa hồ Gươm.

Ba ba "khổng lồ" mới bắt được ở Hà Nội. Ảnh: Vietnamnet.

Trên thực tế, ở Việt Nam có nhiều loài rùa mai mềm lớn có hình dáng tương tự, mà thoạt nhìn không ít người sẽ ngộ nhận là “cụ rùa”. Trường hợp điển hình là vào tháng 4/2010, một con ba ba nặng 60kg chết ở hồ Gươm đã làm dư luận xôn xao với tin đồn “cụ" rùa hồ Gươm qua đời.

Vậy, làm thế nào để phân biệt một chú rùa có cùng loài với “cụ rùa” hồ Gươm hay không?

Dựa trên hình ảnh và tư liệu của Trung tâm Giáo dục thiên nhiên (ENV), Trung tâm bảo tồn rùa Cúc Phương (TCC) và Chương trình bảo tồn rùa châu Á (ATP), bạn có thể nhận dạng phần nào về họ hàng của "cụ" rùa hồ Gươm:

Ba ba Nam bộ

Còn được gọi là cua đinh, ba ba Nam Bộ có thể dài trên 80cm và nặng 60kg. Loài rùa mai mềm này sống ở các ao, hồ suối tại các tỉnh miền Nam nước ta như Khánh Hòa, Lâm Đồng. Số lượng ba ba Nam Bộ còn khá nhiều; hiện chúng được nhân nuôi tại nhiều tỉnh miền Đông, Tây Nam bộ.

Ba ba Nam Bộ có mai màu nâu hoặc xám, mai ba ba trưởng thành khá nhẵn.

Đầu ba ba màu nâu hoặc xám có các đốm màu vàng, có mũi dài giống cái vòi.

Một đặc điểm nhận biết của loài này là có các nốt sần phía sau cổ, dọc rìa trước của mai (1).

Yếm có màu trắng,
Cá thể non có các chấm hoặc đốm trên mai.

Ba ba gai

Ba ba gai sống tại các sông, suối trong các khu rừng miền Bắc và miền Trung nước ta (gồm các tỉnh như Lào Cai, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Lạng Sơn, Hà Tĩnh, Quảng Nam, Đà Nẵng). Chúng có số lượng khá nhiều vì hiện được nuôi ở nhiều tỉnh miền Bắc. Nhỏ hơn ba ba Nam Bộ, kích thước ba ba gai chỉ đạt đến 43cm.


Mai ba ba gai có màu nâu đến xám, rìa trước và trên mai có nhiều nốt sần không đều, giống như ba ba Nam Bộ.

Chúng cũng có mũi dài như chiếc vòi.
Yếm gần như trắng toàn bộ, với một số vết mờ hoăc lốm đốm.

Đặc điểm phân biệt rõ ràng với các loài ba ba khác là ba ba gai có các vết gấp của da tạo thành đám sần ở cổ, quan sát rõ nhất khi chúng thò cổ dài (1).

Cá thể non có một viền trắng nhạt màu từ sau mắt đến đầu.

Ba ba trơn

Phân bố rộng từ đồng bằng đến miền núi trên cả nước, ba ba trơn sống ở các khe hồ nước trong rừng hay giữa các ruộng lúa nước. Hiện tại, dù còn rất ít ngoài tự nhiên nhưng ba ba trơn lại được nhân nuôi tại nhiều địa phương, đem lại một nguồn thu nhập đáng kể cho các gia đình.


Ba ba trơn có mai và thân màu nâu hoặc xám xanh, có những gờ nhỏ chạy dọc suốt chiều dài mai và một đường gờ hình trụ chạy quanh mai.

Cũng có mũi dài giống ba ba nam bộ và ba ba gai, nhưng ba ba trơn không có nếp da gấp ở cổ và nốt sần trên mai như hai loài trên.

Cá thể trưởng thành có yếm màu trắng hoặc vàng tươi kèm đốm màu sẫm đối xứng.

Cá thể non có yếm màu cam và đốm sẫm.

Giải

Sinh sống tại các sông suối thuộc vùng Bắc Trường Sơn, giải là một loài rùa mai mềm lớn với chiều dài mai có thể đạt tới 1m. Loài này nổi tiếng về sự hung dữ.


Mai giải hình tròn màu nâu.
Chúng không có mũi dài như ba ba, khuôn mặt nhìn giống con ếch.
Yếm trắng.

Vùng da quanh cổ (1) kéo dài ra phía sau cùng với phần rìa trước của mai.


Rùa hồ Gươm

Rùa hồ Gươm là loài rùa mai mềm đặc biệt quý hiếm với số lượng chỉ còn vài cá thể trên toàn thế giới. Cá thể rùa này dài khoảng 1,5m, vẫn thường được người dân gọi là “cụ rùa”. Những hôm trời oi bức, rùa hồ Gươm thường ngoi đầu lên khỏi mặt nước để thở. Về mùa đông, đôi khi rùa còn bò lên mô đất tháp Rùa để phơi nắng. Dù to lớn nhưng “cụ rùa” rất hiền lành.


Những chú rùa cùng loài với rùa hồ Gươm có mai nhẵn màu nâu đến xám.

Mũi ngắn hơn mũi các loài ba ba, đầu và cằm màu vàng với các đốm hoặc vằn màu đậm, ở trên đỉnh có màu tối hơn.

Không có nốt sần dọc rìa trước mai hoặc nếp gấp ở cổ.

Dựa vào những đặc điểm nhận dạng trên, ban đầu có thể xác định cá thể ba ba "khổng lồ" mà ông Toàn bắt được ở Hà Nội thuộc loài ba ba Nam Bộ (có nốt sần rìa trước mai, yếm trắng, dài trên 80cm).

Dòng tin bài khác:
Lần đầu tiên tiết lộ về 'tàu không số'