Anh em xa, láng giềng lạ

Đơn giản bởi tất cả những thực thể chính quyền hình thành trên lãnh thổ Liên bang Nam Tư cũ sau gần hai thập niên vẫn trong tình trạng chẳng phải anh em của nhau – như đã một thời – và vẫn là láng giềng lạ của nhau. Những tranh chấp về lãnh thổ, tôn giáo và sắc tộc có nguồn gốc từ quá khứ lịch sử, chuyện có công nhận hay không công nhận nền độc lập mà Kosovo đơn phương tuyên bố cũng như mức độ quan hệ với EU và NATO là nguyên nhân chính đưa đến thực trạng đó. Có thể nói cuộc gặp thất bại vì câu chuyện về Kosovo vẫn làm phân rẽ nội bộ tất cả các bên. Không có sự tham gia của Serbia thì sẽ không thể có được sự hòa giải hoàn toàn và liên kết thực sự giữa các quốc gia liên quan và Kosovo, toàn bộ tiến trình của họ gia nhập EU và NATO sẽ bị tác động bất lợi.

Nhưng sẽ quá lời nếu như cho rằng cuộc họp thượng đỉnh này hoàn toàn thất bại. Chẳng gì thì đây cũng là lần đầu tiên kể từ khi Liên bang Nam Tư tan rã quy tụ được tất cả trừ Serbia ngồi cùng bàn với nhau. Chẳng gì thì những mối liên hệ và ràng buộc giữa những người anh em xưa cũng đã được khôi phục lại. Biến cố lịch sử trên bán đảo trong hai thập niên qua đã đẩy những người anh em này ra xa nhau đến mức còn phải mất không ít thời gian nữa thì may ra mới có thể thu hẹp được khoảng cách. Nhưng nhu cầu về quan hệ láng giềng thân thiện hiện còn quan trọng và cấp thiết hơn cả quan hệ huynh đệ hữu hảo. Và cuộc thượng đỉnh này ít ra thì cũng có thể là một sự khởi đầu cho quá trình theo hướng đó.

Thảo Nguyên