CôngThương - Từ năm 1992, Chính phủ Việt Nam đã và đang tiến hành cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước - hoặc chuyển đổi các doanh nghiệp này thành các công ty cổ phần trách nhiệm hữu hạn nhưng tiến độ tương đối chậm và chỉ thực hiện chủ yếu với các doanh nghiệp có quy mô nhỏ.
Chính phủ hiện đang có kế hoạch cổ phần hóa và chuyển đổi các Tổng công ty lớn của nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả của các Tổng công ty này và khơi dậy tiềm năng phát triển của các Công ty con.
Hỗ trợ của ADB sẽ tạo thuận lợi cho quản trị và đổi mới doanh nghiệp Nhà nước của Việt Nam bằng việc đưa các Tổng công ty là đối tượng chuyển đổi và cổ phần hóa hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư chiến lược và các nhà đầu tư bên ngoài khác thông qua việc củng cố bảng cân đối tài chính của các Tổng công ty, sắp xếp lại cơ cấu tổ chức của các Tổng công ty, hợp lý hóa các quy trình quản lý và nâng cao tính minh bạch theo các tiêu chuẩn được quốc tế chấp nhận.
Chương trình mới của ADB cũng sẽ cung cấp hỗ trợ đào tạo và các hỗ trợ khác cho các cơ quan Chính phủ liên quan đến tiến trình đối mới doanh nghiệp nhà nước, chẳng hạn như Công ty Mua bán nợ và tài sản tồn đọng của doanh nghiệp. Gói hỗ trợ thứ nhất trị giá 130 triệu USD sẽ hỗ trợ việc chuyển đổi các công ty thuộc Tập đoàn Sông Đà hoạt động trong một số phân ngành kinh doanh khác nhau trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng và Tổng công ty Đường sông miền Nam hoạt động trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ hậu cần (logistics).
Theo chương trình, ADB sẽ cung cấp 600 triệu USD từ nguồn vốn tín dụng thông thường (OCR) để củng cố bảng cân đối tài chính của một số tổng công ty được lựa chọn thông qua việc tái cơ cấu các khoản nợ và 30 triệu USD vay ưu đãi từ Quỹ phát triển Châu Á (ADF) được sử dụng để hỗ trợ cho các hoạt động cải thiện năng lực điều hành, quản trị công ty và củng cố tổ chức. Nguồn vốn của ADB sẽ chiếm gần 36% trong tổng số chi phí ước tính khoảng 1,77 tỷ USD dành cho việc chuyển đổi các doanh nghiệp nhà nước đến năm 2015, phần vốn còn lại dự kiến sẽ được lấy từ đóng góp của Chính phủ, nguồn vốn của các Tổng công ty tham gia chương trình và từ các nhà đầu tư chiến lược.
Trong giai đoạn 1, ADB sẽ cung cấp một khoản vay từ nguồn vốn tín dụng thông thường (OCR) trị giá 120 triệu USD và một khoản vay từ Quỹ phát triển Châu Á (ADF) trị giá tương đương 10 triệu USD. Các điều khoản và điều kiện cho vay OCR sẽ dựa trên chương trình cho vay theo lãi suất LIBOR của ADB, trong khi khoản vay từ Quỹ ADF sẽ có thời hạn 32 năm, bao gồm một khoảng thời gian ân hạn là 8 năm. Lãi suất cho vay trong khoảng thời gian ân hạn là 1%/năm, lãi suất cho vay trong khoảng thời gian còn lại là 1,5%/năm.
Giúp các Tổng công ty lớn hoạt động hiệu quả hơn và có lợi nhuận cao hơn sẽ đem lại nhiều lợi ích, trong đó có việc tạo thuận lợi cho các chính sách thúc đẩy đối xử bình đẳng giữa các doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân, từ đó đẩy mạnh sự phát triển của khu vực tư nhân. Phương thức tài trợ vốn nhiều giai đoạn được sử dụng sẽ giúp ADB và Chính phủ Việt Nam có được sự linh hoạt cần thiết để tiếp thu những bài học kinh nghiệm từ giai đoạn đầu của chương trình và áp dụng trong những giai đoạn tiếp theo.
Bộ Tài Chính là cơ quan thực hiện chương trình và sẽ cấp vốn từ tháng 12/2009 đến tháng 12/2015.
Nguyễn Hương