Ai cũng có những điểm mạnh, điểm yếu, vì vậy, không thể dựa vào hai câu trả lời để đánh giá rằng nhân cách hay kỹ năng sống của 1 người.

Trước câu chuyện cô gái 9X - Phạm Thị Quyên, phải sử dụng liên tiếp hai sự trợ giúp trong phần thi của mình ở chương trình Ai là triệu phú, phát sóng tối 22/11 gây xôn xao dư luận khi không biết El Nino là gì và canh rau đay nấu với rau gì, các chuyên gia kinh tế, chuyên gia giáo dục đã lên tiếng về câu chuyện này.

Tâm lý người Việt cái gì cũng phải biết

Chia sẻ quan điểm trên trang cá nhân của mình, TS Huỳnh Thế Du - Giảng viên Chính sách công, Giám đốc Đào tạo Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright viết: "Thực ra câu chuyện này phản ánh những vấn đề khá nghiêm trọng trong xã hội Việt Nam hiện nay mà chúng cản trở sự phát triển. Nhân đây tôi xin kể những điều mà chính cá nhân tôi đã trải qua.

Năm 2007 tôi phân tích nghịch lý giá cổ phiếu ở Việt Nam qua tình huống ACB và VCB với kết luận trái tai rằng giá trị tính theo tiềm năng dòng tiền trong tương lai của VCB không quá 40.000đ/cổ phiếu thì nhận được vô số "gạch đá" vì số đông đang nghĩ rằng giá phải cao hơn 4-5 lần.

Tôi đã "được tặng" rất nhiều sự miệt thị bằng các ngôn từ rất khó nghe. Có người đã theo kiểu bỏ bóng đá người mà phán rằng phân tích của một người chỉ có bằng quản trị kinh doanh từ xa của đại học mở là không đáng tin cậy.

Chỉ một thời gian ngắn sau khi IPO (phát hành cổ phiếu lần đầu) giá cổ phiếu của VCB còn chưa đến 30.000đ, thì tôi không biết những người đã hùng hổ rủa xả những phân tích kiểu như tôi đã làm và cứ thế bỏ tiền mua cổ phiếu cảm thấy như thế nào.

9X khong biet El Nino la gi: Nan nhan cua dam dong - Anh 1

Hai câu hỏi của chương trình khiến Quyên phải dùng sự trợ giúp

Năm 2016 khi nói rằng mở đường không phải là giải pháp căn cơ để giải quyết tình trạng tắc nghẽn giao thông ở các đô thị lớn Việt Nam tôi lại được nhận thêm rất nhiều "gạch đá". Lần này có người lại nói rằng tiến sỹ Harvard mà nói vậy. Kiểu gì cũng bị chửi".

Vì thế, theo TS Du, ở trong xã hội Việt Nam hiện nay tâm lý đánh hội đồng hay mạ lị những ý kiến khác biệt hay những gì khác với những cảm nhận chung (common senses) là rất phổ biến. Điều này làm cho quá trình học hay biểu hiện ý kiến trong xã hội rất có vấn đề.

"Tôi đã đi học và đi dạy khá lâu ở Việt Nam (tổng thời gian dạy và học khoảng 30 năm) và tôi đã học và tham gia làm trợ giảng và phụ giảng ở Harvard 5 năm, nhưng tôi thấy số câu hỏi "ngớ ngẩn và hết sức ngớ ngẩn" ở Harvard lớn hơn rất nhiều.

Thực ra, ở Việt Nam khi hỏi hay biểu đạt vấn đề gì đó thường mọi người hết sức cân nhắc vì sợ lỡ lời và bị cho là kém hiểu biết.

Do vậy, các câu hỏi của người học thường thì người đó đã biết câu trả lời. Hỏi ra chỉ để thể hiện sự thông thái của mình. Những người không biết thực sự thường không dám hỏi. Điều này cản trở việc hình thành môi trường học tập thực chất và thói quen chấp nhận sự khác biệt.

Còn một vấn đề khác nữa là tâm lý cho rằng đã là người có học (đặc biệt là những người có bằng cấp cao) cái gì cũng phải biết nên cũng rất nhiều điều trớ trêu", ông Du phân tích.

El Nino là biệt danh cho một cầu thủ bóng đá nổi tiếng trên thế giới

Trong khi đó, rất đồng tình quan điểm không nên chê bai người khác, PGS.TS Lê Quý Đức - Nguyên Phó viện trưởng Viện Văn hóa và Phát triển cho rằng, cô gái đâu phải giáo sư "biết tuốt" để trả lời được "một vạn câu hỏi vì sao".

"Có những thứ là dễ với người này nhưng khó với người khác. Không thể bắt người khác giỏi giang giống mình hay bắt người khác phải hiểu biết như mình nên đừng vội áp đặt cho cô gái trẻ ấy. Ai cũng có những điểm mạnh, điểm yếu. Vì vậy, không thể dựa vào hai câu trả lời đơn thuần để đánh giá rằng nhân cách hay kỹ năng sống của cô ấy có vấn đề", ông Đức cho hay.

Cũng theo PGS.TS Lê Quý Đức, sở dĩ cô gái bị "ném đá" tơi bời như vậy chính là tính vô thức tập thể, hùa theo ý kiến của đám đông dẫn đến mất phương hướng thông tin.

Quyên chính là nạn nhân phải "nhận đòn" từ tâm lý đám đông, trong khi cô không hề đáng phải chịu điều này.

"Họ coi mạng xã hội là nơi muốn nói gì thì nói, muốn chỉ trích ai thì làm mà không quan tâm đến người bị trỉ trích có bị tổn thương hay đau lòng vì ý kiến của mình hay không. Họ không hiểu rằng, ném thông tin theo chiều hướng tiêu cực, ác ý, không có tinh thần xây dựng thì người trong cuộc sẽ chịu áp lực tâm lý khá nặng nề", ông Đức nói.

PGS.TS Đức cũng phân tích một số ý để bảo vệ cô gái trước "búa rìu" dư luận: "Vẫn có xấp xỉ 10% người trong trường quay trả lời sai, có hàng vạn người gõ từ khóa "El Nino là gì?" tìm kiếm trên Google sau phần thi của cô gái chứng tỏ rằng không phải ai cũng có thể trả lời được câu hỏi này.

Có nhiều người biết "El Nino" là hiện tượng thời tiết nhưng có phải ai cũng biết El Nino còn là biệt danh cho một cầu thủ bóng đá nổi tiếng trên thế giới. Ngoài El Nino, mọi người có biết đến hiện tượng thời tiết La Nina là gì?"

Còn về câu hỏi thứ 2, cô gái không biết canh cua nấu với rau gì, ông Đức dí dỏm cho rằng: "Đừng lo, vì bà xã nhà tôi hay nấu canh cua với rau muống. Hàng xóm nhà tôi hay nấu canh cua với rau mồng tơi và mướp. Còn tôi đi ăn ở một số nhà hàng thì họ nấu canh cua với lá hẹ hoặc bí xanh. Nếu một ngày nào đó bạn ăn canh cua với củ cải hay súp lơ xanh thì cũng đừng thấy gì làm lạ. Bởi nó là khẩu vị của từng người, từng nhà".