PV: Đồng chí hiệu trưởng có thể nêu những mốc son đáng nhớ nhất của truyền thống nhà trường?
Đại tá Nguyễn Duy Cường: Ra đời từ một cơ ngơi nghèo nàn, lạc hậu, lực lượng kỹ thuật và cơ sở hạ tầng rất thiếu thốn (7 giáo viên, 3 máy bay Aero) nhưng gần 10 năm sau, nhà trường đã đào tạo một đội ngũ phi công phản lực chiến đấu (MiG 17) hùng hậu, chiến đấu giỏi, bảo vệ vùng trời Tổ quốc. Sau năm 1975, nhà trường mở rộng nội dung huấn luyện trên nhiều loại máy bay (có những máy bay thu được của địch như T-41, UH-1, U-17, A-37) đồng thời đào tạo sĩ quan tham mưu, chính trị, kỹ thuật và trung cấp kỹ thuật hàng không.
Từ năm 1979, nhà trường đào tạo phi công MiG-21 - trở thành nơi duy nhất của Đông Nam Á có quy trình đào tạo phi công phản lực siêu âm… Hiện nay, nhà trường đào tạo phi công, sĩ quan bậc đại học và nhân viên kỹ thuật hàng không bậc cao đẳng… Nhà trường vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Đơn vị Anh hùng LLVT nhân dân.
PV: Được biết nhà trường có nhiều đổi mới trong đào tạo phi công quân sự. Đồng chí có thể nói rõ hơn?
Đại tá Nguyễn Duy Cường: Đó là sự đổi mới cả về nội dung, chương trình và quy trình đào tạo. Trước đây, thời gian đào tạo phi công quân sự trình độ đại học là 5 năm; sau khi học viên hoàn thành giai đoạn huấn luyện lý thuyết là chuyển sang huấn luyện các loại máy bay phản lực tốc độ lớn. Do lần đầu thực hành bay, học viên chưa thích ứng ngay được với yêu cầu kỹ thuật phức tạp của các loại máy bay này, nên tỉ lệ học viên bị thải loại khá cao. Để khắc phục tình trạng trên, chúng tôi đã đổi mới quy trình đào tạo theo phương pháp huấn luyện từ thấp lên cao, từ đơn giản đến phức tạp, nghĩa là, trước khi chuyển sang thực hành bay máy bay huấn luyện phản lực tốc độ lớn, học viên được huấn luyện thực hành bay thành thạo trên máy bay cánh quạt có độ cao và tốc độ vừa phải, thao tác đơn giản hơn, anh em tiếp cận bài học mới tốt hơn. Theo quy trình mới, rút ngắn thời gian đào tạo phi công xuống còn 4 năm, nhưng tổng số giờ bay tích lũy khi tốt nghiệp của học viên được nâng lên, tỉ lệ thải loại đối với học viên giảm đáng kể, nhờ vậy hằng năm đã tiết kiệm đáng kể ngân sách Nhà nước.
Cùng với đổi mới nội dung, chương trình, quy trình đào tạo, nhà trường chú trọng đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực, biến quá trình đào tạo trở thành quá trình tự đào tạo. Giảng viên thường xuyên nêu câu hỏi, các vấn đề, nội dung thảo luận, nhằm phát huy tính dân chủ, tư duy sáng tạo của người học, giúp học viên hun đúc lòng yêu nghề, nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp.
Nhà trường còn tích cực ứng dụng thành tựu khoa học-công nghệ vào giảng dạy; chú trọng phát huy hội đồng phương pháp và các tiểu ban phương pháp bay ở các đơn vị nhằm theo dõi, giúp đỡ học viên, duy trì kỷ luật huấn luyện, nền nếp giảng bình rút kinh nghiệm và kiểm tra an toàn sau mỗi chuyến bay...
PV: Với đặc thù một thầy, một trò trên bầu trời, nhà trường chú trọng nâng cao năng lực của người thầy như thế nào?
Đại tá Nguyễn Duy Cường: Đây là vấn đề quan trọng, trực tiếp quyết định chất lượng đào tạo phi công quân sự. Nhà trường đã tích cực phối hợp với các cơ quan chức năng của Quân chủng Phòng không-Không quân (PK-KQ) xây dựng quy hoạch, kiện toàn tổ chức biên chế giảng viên, bảo đảm yêu cầu về số lượng, chất lượng. Hằng năm, trước các giai đoạn huấn luyện, nhà trường đều xây dựng kế hoạch và tổ chức tập huấn đội ngũ giảng viên để bồi dưỡng các nội dung, thống nhất phương pháp huấn luyện mới. Do đặc thù và tính chất công việc, đội ngũ giảng viên cũng thường xuyên được huấn luyện các bài bay theo yêu cầu, bồi dưỡng năng lực sư phạm, kinh nghiệm hay giữa dạy nghề và dạy người. Nhà trường dành nhiều thời gian tập huấn các nội dung thực hành trực tiếp trên máy bay, nhằm nâng cao trình độ, kỹ năng, kỹ xảo và bản lĩnh bay cho giảng viên. Đối với giảng viên mới, trường thực hiện chế độ tăng giờ bay và có các giảng viên giàu kinh nghiệm bay giỏi trực tiếp kèm cặp giúp đỡ; đồng thời duy trì và thực hiện có nền nếp việc giảng mẫu, giảng thử, giảng kiểm tra, giảng bình... để giảng viên đúc rút kinh nghiệm. Hằng năm, nhà trường lựa chọn những học viên giỏi trong huấn luyện để tạo nguồn giảng viên và phối hợp với các cơ sở hàng không trong nước và quốc tế để gửi cán bộ, giảng viên đi đào tạo, đi thực tế nâng cao trình độ. Đến nay, 100% đội ngũ giảng viên của nhà trường có trình độ đại học, 40% có trình độ sau đại học. Tiêu chí của người cán bộ, giảng viên của nhà trường là phẩm chất đạo đức và bản lĩnh chính trị tốt, đồng thời là người quản lý, nhà sư phạm, phi công giỏi.
PV: Mới đây, Quân chủng PK-KQ giao nhà trường liên kết đào tạo phi công dân dụng. Công việc này được triển khai như thế nào?
Đại tá Nguyễn Duy Cường: Chúng tôi coi đây là niềm vinh dự tự hào và là trách nhiệm lớn. 50 năm qua, nhà trường liên tục thực hiện đào tạo huấn luyện các đối tượng phi công Việt Nam trên 12 kiểu, loại máy bay ở các trình độ khác nhau. Với kinh nghiệm ấy, chúng tôi có đủ khả năng liên kết đào tạo phi công, cán bộ cho hàng không dân dụng và đào tạo phi công, nhân viên hàng không cho các nước trong khu vực. Được biết hiện nay Hàng không Việt Nam có khoảng 500 phi công, nhu cầu đến năm 2020 là khoảng một nghìn phi công. Từ trước tới nay phi công dân dụng chủ yếu được gửi đi đào tạo ở nước ngoài, rất tốn kém. Việc thuê phi công nước ngoài chi phí khoảng 10.000USD/tháng. Vì vậy việc liên kết để tổ chức đào tạo phi công dân dụng ở Việt Nam là rất cần thiết. Nhà trường đã chuẩn bị mọi điều kiện để đảm nhận nhiệm vụ này. Từ năm 2010 nhà trường có thể đào tạo khoảng 15 đến 20 phi công; ít năm sau, mỗi năm có thể đào tạo từ 150 đến 200 phi công hàng không.
PV: Cảm ơn đồng chí!
Đào Văn Sử và Thái Sơn (thực hiện)