Đúng 50 ngày sau, đảng này chiến thắng Đảng Dân chủ cầm quyền trong cuộc bầu cử hạ viện hôm chủ nhật 3-7 và bà Yingluck Shinawatra sắp trở thành nữ thủ tướng Thái Lan đầu tiên.
>> Chân dung bà Yingluck Shinawatra
>> Thách thức cho “nụ cười chiến thắng”
Từng đậu cử nhân và cao học quản trị hành chính công, cô em gái cựu thủ tướng Thaksin Shinawatra, mới tròn 44 tuổi hôm 21-6, chỉ được biết đến như một nhà kinh doanh, chủ tịch một công ty tài chính.
“Là một nữ chính trị gia, tôi sẽ sử dụng tính chất phụ nữ của mình khi làm việc với người khác và để tiến đến hòa giải... Nay là thời khắc bỏ qua các xung đột để đưa đất nước tiến về phía trước”
Tiểu sử của bà Yingluck Shinawatra trên Wikipedia nay đã cập nhật chức vụ “Thủ tướng, được chỉ định vào tháng 7-2011” (như thể được mặc nhiên thừa nhận hay ít nhất cũng là không bị đính chính) có đoạn sau rất đáng lưu ý: “Sau khi Đảng PPP (Quyền lực nhân dân) bị tòa án hiến pháp giải thể..., ông Thaksin quyết định thành lập một đảng khác...
Bà Yingluck là một trong những chọn lựa đầu tiên để trở thành lãnh đạo đảng này. Tuy nhiên, bà Yingluck từ chối vì không muốn trở thành thủ tướng mà chỉ muốn tập trung cho kinh doanh. Bà cho biết đã tham gia vài hoạt động chính trị là do đảng gửi thư mời bà tham gia mà thôi”.
Được biết, trưa 16-5, khi Đảng Puea Thai họp và bỏ phiếu đề cử bà Yingluck vào vị trí đối đầu tranh chức thủ tướng với thủ tướng đương nhiệm lúc đó là ông Abhisit, bà Yingluck không có mặt tại đại hội đảng, một giờ sau bà mới đến để nghe quyết định đề cử (1).
Lần lại báo cũ Thái Lan sẽ thấy vô số bài báo giải thích thêm đoạn tiểu sử trên, như bài báo sau của một tờ báo Anh ngữ hàng đầu Thái Lan hồi tháng 3 năm nay (2): “Bà Yingluck Shinawatra, cô em gái trẻ nhất của cựu thủ tướng tự lưu vong Thaksin Shinawatra, đã nổi lên như là ứng cử viên hàng đầu vào vị trí thủ tướng trong số các nhân vật then chốt của Đảng đối lập Puea Thai. Người mẹ và giám đốc kinh doanh này có được hậu thuẫn của chính trị gia lão thành Chalerm Yubamrung và người anh trai Thaksin mà theo dư luận là đang giật dây đảng đối lập chính yếu này và cung cấp cả tài chính. Bà Yingluck không giữ vị trí điều hành nào trong Đảng Puea Thai, song việc bà có ảnh hưởng đáng kể ở vai trò đầu mối liên lạc giữa các chính khách và ông Thaksin không là bí mật gì nữa...
Việc chọn lựa bà Yingluck sẽ đảm bảo các chính khách rằng ông Thaksin thực tâm tài trợ đảng này... Các chính khách Đảng Puea Thai sẽ phải quyết định hoặc chiều lòng “ông chủ” của mình hoặc phục vụ đất nước nói chung”.
Non hai tháng sau, hôm 16-5, Đảng Puea Thai bỏ phiếu đề cử bà Yingluck. Từ Brunei, ông Thaksin tuyên bố thẳng với tờ Bangkok Post: “Có thể nói Yingluck là “hình nhân thế mạng” của tôi. Cô ấy có thể quyết định thay tôi, có thể nhân danh tôi mà nói “có” hay nói “không” (3)”.
Đầu tháng 12 năm ngoái, thủ lĩnh đảng này, ông Chalerm Yubamrung, từng giải thích như sau: “Tương lai Đảng Puea Thai không tùy thuộc nơi các chính sách chính trị kinh tế của đảng, mà tùy thuộc nơi ông Thaksin. Chúng ta không thể ngó lơ thực tế đó” (4). Trong thực tế, khẩu hiệu “Thaksin suy nghĩ, Đảng Puea Thai hành động” (Thaksin thinks, Puea Thai acts) đã nói lên tất cả.
Trả lời phỏng vấn Bangkok Post, ông Thaksin không giấu giếm: “Lẽ ra tôi đã chọn một người bà con là tướng Chaiyasit Shinawatra, nguyên tư lệnh lục quân, vào vị trí này, nếu như tôi muốn phục thù” (5).
Trong quá khứ, ông Thaksin từng nhờ một người anh rể lên làm thủ tướng sau khi thủ tướng Samak Sundaravej bị tòa án hiến pháp buộc từ chức. Ông Samak vừa ra đi hôm 9-8-2008 thì chín ngày sau hạ viện bầu anh rể ông là Somchai Wongsawat lên kế vị. Song lần đó, quân đội Thái Lan đã nhanh chóng ra tay, như từng lật đổ ông hôm 19-9-2007.
Sau bốn tuần “nói nhỏ” không xong, ngày 16-10 tướng tổng tham mưu trưởng quân lực hoàng gia Thái Anupong Paochinda cùng các tướng tư lệnh quân đoàn đã cùng lên truyền hình đề nghị ông Somchai rời ghế thủ tướng và ông này đã ra đi ngay sau đó, nhường ghế cho ông Abhisit của Đảng Dân chủ. Từ đó phe “áo đỏ” (UDD) mới nổi lên chống đối kịch liệt. Cũng theo lời ông Thaksin, “nữ tính của bà Yingluck chính là sức mạnh của Đảng Puea Thai”.
Thật vậy, kinh nghiệm ông anh rể Somchai Wongsawat bị quân đội “xét giấy tờ” mời ra đi đã quá đủ để ông Thaksin tìm cách “tránh né” quân đội. Những vụ xuống đường bạo động đẫm máu tháng 4 năm ngoái còn hằn dấu một phần dư luận Thái, buộc ông Thaksin phải tránh chọc giận mảng dư luận này.
Đầu tháng 10-2010, một cuộc thăm dò dư luận của ĐH Assmuption cho thấy 50,7% ý kiến cho rằng Đảng Dân chủ sẽ thắng cử vào lúc đó, so với Đảng Puea Thai chỉ 33%! Vậy mà nay Đảng Puea Thai lật ngược thế cờ, đè bẹp Đảng Dân chủ! Chính hình ảnh một phụ nữ khả ái, thông minh đã xóa đi những hình ảnh đẫm máu năm ngoái.
Ngay chính bà Yingluck cũng đã khéo léo đóng vai trò này như có thể thấy trong cuộc họp báo đầu tiên chiều 16-5, sau khi được đề cử: “Chúng tôi muốn nhìn thấy đất nước hòa giải. Là một nữ chính trị gia, tôi sẽ sử dụng tính chất phụ nữ của mình khi làm việc với người khác và để tiến đến hòa giải... Tôi mời tất cả quý vị cùng tôi tham gia tiến trình hòa giải. Nay là thời khắc bỏ qua các xung đột để đưa đất nước tiến về phía trước” (6).
Cô em gái đã khôn khéo bước ra khỏi cái bóng của ông anh Thaksin. Trước câu hỏi đánh đố “Khẩu hiệu “Thaksin suy nghĩ, Đảng Puea Thai hành động” sẽ dẫn đảng đến thắng lợi huy hoàng được không?” của tờ The Nation, bà Yingluck trả lời: “Tôi luôn mở ngỏ cho các ý tưởng hay. Thaksin có nhiều ý tưởng hay. Ngoài Thaksin, chúng tôi còn có nhiều bậc trí cao khác sẵn sàng tư vấn cho chúng tôi. Song chính dân chúng sẽ quyết định ý tưởng nào sẽ dẫn dắt chúng tôi” (7).
Tối chủ nhật 3-7, khi các kết quả kiểm phiếu sơ bộ cho thấy Đảng Puea Thai thắng cử (263 ghế so với 162 ghế cho Đảng Dân chủ), bà Yingluck đã khôn khéo khiêm tốn nói: “Tôi không muốn nói rằng Đảng Puea Thai đã thắng cuộc hôm nay. Chính nhân dân đã cho chúng tôi cơ may phục vụ dân chúng, và phía trước là vô số nghĩa vụ đang chờ”.
Bên cạnh các ưu thế tự nhiên của bà Yingluck, Đảng Puea Thai còn có một kế hoạch tiếp thị tranh cử hấp dẫn mọi nông dân Thái: hứa cấp thẻ tín dụng không cần thế chấp để nông dân có thể mua chịu phân bón, thuốc trừ sâu...
Ở một nước mà dân số lao động là 38,7 triệu, với tỉ lệ 42,4% làm trong lĩnh vực nông nghiệp, tức 16,4 triệu nông dân, từ bao đời cứ phải cầm cố vay nợ, có khi bán cả con gái lên tỉnh thành... nay được phát tấm thẻ tín dụng thì cũng dễ hiểu khi Đảng Puea Thai của ông Thaksin có thắng đậm, hốt hết phiếu ở nông thôn, nhường phần nào các thành thị (34% tổng dân số, theo World Factbook) cho Đảng Dân chủ, như có thể thấy ở Bangkok!
Cờ đang trong tay bà Yingluck Shinawatra. “Dân túy” không phải là độc quyền của Đảng Puea Thai, Đảng Dân chủ cũng hứa hẹn này nọ, song rõ ràng tấm thẻ tín dụng cho nông dân đã bao trùm tất cả. Tờ Bangkok Post hôm trước ngày bầu cử đã thách thức các ứng viên trong bài xã luận: “Hãy xếp xó lợi lộc riêng tư đi vì sự sống còn của đất nước. Nếu danh từ “đất nước” có là quá mơ hồ thì hãy thay thế bằng cụm từ “vì cuộc sống và tương lai con cháu quý vị...”. Tôi không tin rằng quý vị sẽ mặc kệ, không quan tâm đến”.
__________
(1), (3) “Yingluck takes centre stage, Thaksin proudly claims his sister is his clone, Bangkok Post, 17-05-2011
(2) “Yingluck Shinawatra could take Puea Thai leadership” by Kittipong Thavevong, The Nation, Published on March 23, 2011
(4) Chalerm chats with the Bangkok Post, 4-10-2010
(5) Crise Politique Thailandaise http://www.lepetitjournal.com/content/view/46987/1013/
(6), (7) Yingluck backs Thaksin stand on national reconciliation, The Nation 17-05-2011