Cụ thể, hoạt động kinh tế đối ngoại, nòng cốt là ngoại thương tiến bộ rõ rệt. Thị trường thông suốt với 149 nền kinh tế thành viên. Kim ngạch xuất khẩu (XK) liên tục tăng trưởng. Với tổng kim ngạch XK năm 2010 đạt 71,6 tỷ USD, thì tốc độ tăng trưởng XK bình quân cả giai đoạn 2006 - 2010 đạt 17,2%, cao hơn 1,2% so với Nghị quyết của Quốc hội về mức tăng trưởng XK của giai đoạn này.
Kim ngạch XK bình quân theo đầu người năm 2010 đạt 914,4 USD/người trong khi năm 2006 là 559,2 USD/người. 10 tháng 2011, XK đạt 78 tỷ USD, tăng 34,5% so với năm 2010. Theo đà diễn biến này, có thể khẳng định, năm 2011 XK sẽ vượt năm 2010 một cách ngoạn mục. Cơ cấu XK đã chuyển dịch tích cực, tăng dần tỷ trọng nhóm hàng chế biến, chế tạo, có hàm lượng công nghệ, chất xám cao, giảm dần hàng thô.
Sau khi vào WTO, chúng ta đã "tăng công du - mở rộng bang giao" trên nhiều lĩnh vực, trong đó kinh tế là nóng cốt. Đến năm 2010 đã có 19 thị trường Việt Nam XK đạt từ 1 tỷ USD trở lên, trong đó đầu bảng là Hoa Kỳ, đạt 14, 2 tỷ USD, tiếp đến là Nhật Bản và Trung Quốc.... Cũng trong số 19 thị trường nói trên có 6 tên tuổi thuộc khu vực ASEAN, lần lượt theo kim ngạch từ lớn đến nhỏ là: Singapore, Malaysia, Philippines, Campuchia, Indonesia, Thái Lan.
Tổng thể cán cân thương mại của Việt Nam là nhập siêu, nhưng hiện có 6 thị trường Việt Nam xuất siêu là Hoa Kỳ, Thụy Sỹ, Campuchia, Anh, Hà Lan, Philippines, như một tin vui rằng, sẽ cân bằng xuất - nhập. Theo sau kim ngạch thương mại, các dịch vụ bổ trợ XNK như: Tài chính, tiền tệ, bảo hiểm, giao nhận, vận tải, quá cảnh, chuyển khẩu, tạm nhập tái xuất... phát triển cả về chiều rộng và bề sâu, nhiều loại hình mới, số đơn vị tham gia tăng dần, doanh thu càng lớn.
Tuy nhiên, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Thành Biên đánh giá: ngoại thương Việt Nam vẫn bộc lộ những yếu kém mang tính nội tại, chưa thể khắc phục ngay như: đội ngũ cán bộ quản lý vĩ mô, quản trị sản xuất, kinh doanh và thực hành trong nhiều lĩnh vực, nhiều địa phương còn bất cập so với yêu cầu trình độ khu vực và quốc tế; Khả năng nhận biết các nguy cơ gặp phải các rào cản và những biện pháp để hóa giải các rào cản còn lúng túng...
Một điểm yếu khác là khả năng tự vệ thương mại của Việt nam còn yếu kém, nên Việt Nam nhập siêu nhiều mà chưa có khả năng kiểm soát và hạn chế. Việc xây dựng hàng rào kỹ thuật để quản lý NK chặt chẽ, không trái với định ước quốc tế là điều chúng ta chưa làm được. Trong khi đó, nền sản xuất trong nước chưa thực sự lớn mạnh mặc dù được bao cấp. Khi Việt Nam được công nhận có nền kinh tế thị trường trước hạn 31/12/2018 thì ngoài cơ hội là muôn vàn khó khăn phía trước.
"7 năm tới cho những bước chuẩn bị để thị trường hóa nền kinh tế cũng như ngoại thương là thời gian không dài, nhưng đủ để Việt Nam nhìn nhận, thay đổi và có thể đứng vững trước làn sóng toàn cầu hóa hiện nay..., - Thứ trưởng Nguyễn Thành Biên chia sẻ.
(Hải Vân)