GiadinhNet - Ý tưởng của JICA (Nhật Bản) về việc đổ 40 triệu m3 bùn nạo hút từ luồng Lạch Huyện ra biển phía Nam Cát Bà (Hải Phòng) đã vấp phải những phản ứng từ các chuyên gia môi trường.

Hầu hết ý kiến đều cho rằng, đó là cách tàn sát thiên nhiên khó chấp nhận.

Môi trường biển Cát Bà sẽ ra sao khi “hứng” 40 triệu m3 bùn?

Đổi dòng chảy, giết môi sinh

"Nên thận trọng với phuơng án này vì sẽ gây nguy hại tới môi truờng biển. Nếu phương án đổ bùn ra biển được chấp thuận, chắc chắn sẽ ảnh huởng tới quá trình phê duyệt thẩm định của UNESCO về việc công nhận Cát Bà là Di sản thiên nhiên thế giới".

Ông Nguyễn Anh Tuân,

Phó Giám đốc Sở VH-TT, DL Hải Phòng

Theo các chuyên gia, bùn được nạo vét phần lớn là bùn dạng lỏng, hạt nhỏ, sức liên kết yếu, dễ phát tán trong nước. Vì vậy nếu không có tuyến đê bao, hồ trung chuyển, chắc chắn sẽ tác động rất xấu đến môi trường cả một cụm biển du lịch quan trọng là Cát Bà - Hạ Long - Đồ Sơn. Theo đó, ít nhất hệ sinh thái động thực vật đáy biển khu vực đổ thải đất bùn bị ảnh hưởng, phá hủy.

Mặt khác, 40 triệu m3 bùn sẽ làm thay đổi dòng chảy, thay đổi chế độ sóng và thủy triều của khu vực biển Hải Phòng, Quảng Ninh. Còn nữa, theo như Cảng vụ Hải Phòng công bố thì tháng 1/2006, tuyến luồng Lạch Huyện có độ sâu -7,2m, đến tháng 7/2011, đoạn cảng này chỉ còn sâu -5,8m. Vậy ai dám bảo đảm, sau 5 năm nữa, số đất bùn đổ ra biển lại không trôi ngược vào luồng…. Lạch Huyện?

Ông Trần Quang Hùng (ở An Dương, Hải Phòng), chuyên gia nạo hút bùn trên biển với thâm niên hơn 40 năm cho rằng: "Việc đổ gần 40 triệu m3 bùn nạo vét từ cảng Lạch Huyện ra biển chắc chắn sẽ gây ô nhiễm môi trường, hủy hoại hệ sinh thái biển và ảnh hưởng nghiêm trọng đến kỳ quan thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long, khu dự trữ sinh quyển Cát Bà và khu du lịch Đồ Sơn. Đấy là chưa kể đến sự lãng phí vô cùng lớn tài nguyên dùng để san lấp tôn tạo và ai dám chắc ít năm sau chính núi bùn dưới đáy đại dương này không bồi lắng luồng vào cảng Lạch Huyện?".

Ông Hùng tiếp tục đưa ra thắc mắc: “Hàng năm Chính phủ phải chi ra hàng nghìn tỷ đồng để khắc phục và bảo vệ môi trường… Như vậy, nếu đổ bùn ra biển thì hậu quả của nó sẽ như thế nào? Nhiều năm nữa có khắc phục được không? Số tiền phải bỏ ra để khắc phục là bao nhiêu? Liệu có cơ quan nào đã tính toán đến việc đó?".

Các nhà chuyên môn cũng cho rằng, nếu thực hiện phương án đổ bùn ra biển bằng phương pháp tàu xả đáy (vừa di chuyển vừa xả đáy) như JICA tính toán thì khó kiểm soát về khối lượng nạo vét và vị trí đổ thải, dễ tạo điều kiện để nhà thầu thi công cắt bớt khối lượng nạo vét, cắt bớt cự ly đổ thải.

Đừng tự giết mình

"Nếu vị trí đổ bùn ra biển cách đảo Nam Cát Hải 16km, chắc chắn không tránh khỏi việc gây ô nhiễm và hủy diệt toàn bộ động, thực vật khu vực quần đảo Cát Bà, đặc biệt là san hô. Phương án này tuyệt đối không an toàn cho môi sinh biển đảo Cát Bà, thậm chí cả vùng biển lân cận".

PGS. TS Đỗ Công Thung, Viện Nghiên cứu tài nguyên môi trường biển

Đông đảo nhà khoa học cho rằng, vị trí xả bùn hợp lý nhất sau khi nạo vét cảng Lạch Huyện là KCN Nam Đình Vũ vì nơi đây không ảnh hưởng xấu đến môi trường, thời gian thi công đảm bảo đúng tiến độ, tận dụng được nguồn tài nguyên thiên nhiên sẵn có và ngân sách Nhà nước không phải đầu tư thêm một tuyến đê khác.

Mặt khác, từ KCN Nam Đình Vũ đến vị trí hút bùn (luồng Lạch Huyện) có khoảng cách điểm đầu là 10 km, điểm cuối là 16 km. Hiện nay luồng Nam Triệu không còn khai thác nữa, nếu dùng ống hút - đẩy - xả như các nhà thầu của Việt Nam hiện đang thi công các công trình san lấp trên toàn quốc thì chi phí rất thấp, kiểm soát được khối lượng cũng như vị trí xả bùn và vẫn bảo đảm được tiến độ dự án.

Về đề xuất của JICA cho rằng nếu đổ bùn ở KCN Nam Đình Vũ sẽ tốn thêm cho ngân sách 7.000 – 8.000 tỷ đồng, ông Trần Quang Hùng cho hay: “Tiết kiệm 1 tỷ đồng cũng quý, chứ đừng nói 7.000 – 8.000 tỷ đồng (do phải xây đê bao, đào hố trung chuyển, vét luồng công vụ). Nhưng JICA đưa ra con số đó dựa trên cơ sở nào? Ai thẩm định? Có cần phải chi ra số tiền đó không vì tôi được biết, Hải Phòng đã chi ra gần nghìn tỷ đồng để xây đê bao ở KCN Đình Vũ”.

Cụ thể, theo các văn bản của UBND TP Hải Phòng, Bộ GTVT, cũng như ý kiến của những nhà chuyên môn: Phương án đổ bùn vào KCN Nam Đình Vũ là ưu tiên số một. Bởi, KCN Nam Đình Vũ có diện tích rộng 2.000ha đã đền bù giải phóng mặt bằng, đã được đánh giá tác động môi trường và UBND TP Hải Phòng đã quyết định đầu tư hơn 998 tỷ đồng để xây tuyến đê biển bao xung quanh (hiện nay đã bố trí ngân sách 25,8 tỷ đồng). Không phải đào luồng công vụ và hố trung chuyển vì: Từ KCN Nam Đình Vũ đến vị trí hút bùn (luồng Lạch Huyện) có khoảng cách điểm đầu là 10km, điểm cuối là 16km.

Hiện nay luồng Nam Triệu không còn khai thác nữa, nếu dùng ống hút - đẩy - xả như các nhà thầu của Việt Nam hiện đang thi công các công trình san lấp trên toàn quốc thì chi phí rất thấp, kiểm soát được khối lượng cũng như vị trí xả bùn và vẫn bảo đảm được tiến độ dự án.

Tính toán chi phí cho hút bùn, ông Hùng cho hay: "Theo định mức 1776/BXD-VP ngày 16/8/2007 của Bộ Xây dựng, áp dụng cho đơn giá ở Hải Phòng, tôi tính nếu đổ ở Nam Cát Hải khoảng gần 5.500 tỷ đồng, KCN Nam Đình Vũ là khoảng 6.700 tỷ đồng, Nam Tràng Cát hơn 7.600 tỷ đồng một chút. JICA tính toán kiểu gì mà chênh lệch tới 7.000 tỷ đồng? JICA đề xuất thực hiện theo phương pháp tàu xả đáy thì rất khó kiểm soát về khối lượng nạo vét và vị trí đổ thải, bởi dễ tạo điều kiện để nhà thầu thi công cắt bớt khối lượng nạo vét, cắt bớt cự ly đổ thải (chưa ra đến vị trí đã xả thải). Vì vậy trong trường hợp này, nhà tư vấn JICA quan tâm và vì lợi ích của phía nào?".

Dương Đăng Thùy