Nam Định có 53 nhà máy, trạm cung cấp nước sạch rải đều trên toàn tỉnh. Tuy nhiên, chất lượng thực sự của nước sạch nông thôn ở Nam Định liệu có đảm bảo?

35,8% nuoc khong dat chuan, nguoi dan Nam Dinh van phai dung - Anh 1

Nhà máy nước sạch Liên Bảo.

Nhiều nơi không đảm bảo

Theo quy định của Sở Nông nghiệp & Phát triển nông thôn (NNPTNT) tỉnh Nam Định, Trung tâm nước sạch & Vệ sinh môi trường nông thôn (NSVSMTNT) có nhiệm vụ lấy mẫu nước, kiểm tra, phân tích chất lượng nước các công trình cấp nước sạch nông thôn tập trung trên địa bàn tỉnh theo định kỳ 1 lần/tháng. Tuy nhiên, trên thực tế, việc quản lý, vận hành khai thác công trình và đảm bảo chất lượng nước tại Nam Định vẫn chưa được coi trọng. Kết quả phân tích chất lượng nước tháng 8.2016 có tới 19/53 (chiếm tỉ lệ 35,8%) công trình cung cấp nước nông thôn tập trung có mẫu nước không đạt tiêu chuẩn chất lượng theo quy định Bộ Y tế ban hành.

Trung tâm NSVSMTNT cung cấp cho phóng viên một danh sách các trạm cung cấp nước sạch trên địa bàn, trong đó chúng tôi đã chọn ngẫu nhiên 2 nhà máy nước sạch Nghĩa An (huyện Nam Trực) và Liên Bảo (huyện Vụ Bản) để kiểm tra. Ông Nguyễn Lưu Ân - quản đốc của nhà máy nước sạch Nghĩa An - cho biết: “Nước lấy thô từ sông Đào, truyền dẫn qua bể lọc và sau đó nước sạch được chứa vào bể cấp nước cho dân. Quy trình công nghệ, thông số, quy trình sản xuất được cập nhật từng ngày một. Kiểm định chất lượng nước được thực hiện hàng tháng do Trung tâm nước sạch lấy mẫu và kiểm tra đột xuất, còn hàng ngày thì có phòng Las của nhà máy, 2-3 lần/tháng. Ngoài ra, từ đầu năm đến nay, một số đơn vị khác vào kiểm tra liên tục như bên môi trường, bên dịch tễ. Họ đi theo tháng, theo quý, theo năm. Tuy nhiên, tất cả các lần thanh, kiểm tra đều không để lại nhà máy văn bản nào”.

Tương tự, ông Trần Văn Lợi - Quản đốc nhà máy nước Liên Bảo - cho biết: “Mô hình của nhà máy nước Liên Bảo giống như Nghĩa An. Hàng ngày nhà máy cũng chỉ kiểm tra được 3 chỉ tiêu (độ đục, clo dư và độ PH) còn các chỉ tiêu khác do Cty và Trung tâm nước tỉnh lấy mẫu, phân tích...”.

Khi PV yêu cầu cung cấp các phiếu kiểm nghiệm nước của Trung tâm NSVSMTNT cũng như kết quả kiểm nghiệm nước do phòng Las của Cty cổ phần Nước sạch và Vệ sinh nông thôn trong thời gian 2 năm 2015, 2016 thì cả hai nhà máy đều cung cấp ngắt quãng hoặc chỉ có 1 trong 2 loại giấy này. Trung tâm thực hiện đối với 15 chỉ tiêu, còn kết quả kiểm nghiệm nước của phòng Las Cty chỉ có 10 chỉ tiêu với tất cả đều “đạt và nằm trong ngưỡng cho phép” theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế.

35,8% nuoc khong dat chuan, nguoi dan Nam Dinh van phai dung - Anh 2

Phóng viên làm việc với Trung tâm NSVSMTNT tỉnh Nam Định.

Vừa đá bóng vừa thổi còi

Ông Phạm Hồ Dũng - Trưởng khoa sức khỏe môi trường và sức khỏe trường học Trung tâm y tế dự phòng (YTDP) tỉnh Nam Định - cho biết: “Trung tâm giao nhiệm vụ cho khoa công tác kiểm tra, giám sát hoạt động của nhà máy, trạm bơm nước sạch trên và chất lượng nước. Còn chức năng thanh tra thì thuộc Sở Y tế, Trung tâm YTDP không có chức năng thanh tra”.

Tuy nhiên, theo ông Dũng, Trung tâm YTDP tỉnh cũng chỉ thực hiện được ở một số địa điểm. Qua quá trình kiểm tra, nói chung hầu hết các nhà máy nước đều đạt ngưỡng tiêu chuẩn nhưng cũng chỉ ở mức độ chỉ số A. Mặc dù Thông tư 50 của Bộ Y tế quy định rõ chức năng nhiệm vụ của Trung tâm YTDP tỉnh nhưng theo ông Dũng vẫn chưa thực hiện được vì do thiếu kinh phí hoạt động. Vì vậy, Trung tâm NSVSMTNT và Công ty CP Nước sạch và Vệ sinh nông thôn tự làm công tác kiểm tra, giám sát và xác nhận chất lượng nước sạch nông thôn. “Hiện tại, chỗ anh Trần Ngọc Hiểu (Giám đốc Trung tâm NSVSMTNT) và anh Vương Duy Nam (Chủ tịch HĐQT Cty Nước sạch và Vệ sinh nông thôn) tự làm kiểm tra, giám sát, chứ họ không sang bên Trung tâm YTDP”, ông Dũng nói.

Cho dù Thông tư 50 của Bộ Y tế có hiệu lực từ tháng 3.2016, nhưng đến nay, UBND tỉnh Nam Định vẫn chưa có một quyết định nào yêu cầu tất cả các nhà máy, trạm cung cấp nước sạch trên địa bàn tỉnh đều phải thực hiện theo quy định của Nhà nước.

Ông Dũng cũng thừa nhận, thực tế, việc quản lý chất lượng nước hiện nay ở Nam Định là “vừa đá bóng, vừa thổi còi”, tức vừa sản xuất lại kiêm luôn kiểm tra, giám sát và xét nghiệm chất lượng nước, công bố đạt tiêu chuẩn. “Chức năng của mình là chức năng ngoại kiểm, còn chức năng của các ông ấy là chức năng nội kiểm. Công suất dưới 1.000m3/ngày đêm trở xuống là nước sinh hoạt, không phải nước ăn uống. Mới đây, Trung tâm YTDP đề xuất lên sở, lên UBND tỉnh về kinh phí, hy vọng trong năm tới, Trung tâm YTDP đảm bảo đủ khả năng và trách nhiệm”, ông Dũng nói.

Bên cạnh đó, do nguồn kinh phí có hạn nên từ đầu năm 2016, Trung tâm NSVSMTNT mới chỉ thực hiện được việc kiểm tra các tháng gần đây. Khi phát hiện những trạm cung cấp nước sạch không đạt, nhất là các trạm lấy nước thô từ nguồn nước sông nội đồng, sông nhỏ không được thông thủy khi tiếp nhận nước thải sinh hoạt, ô nhiễm môi trường…, Trung tâm YTDP tỉnh cũng chỉ dừng lại ở mức nhắc nhở thay đổi để đạt yêu cầu vì không có chức năng xử phạt.

Có thể thấy, việc quản lý nước sạch nông thôn ở Nam Định đến giờ vẫn chưa rõ thuộc trách nhiệm của cơ quan nào?

(Còn tiếp)

Nhóm PV Thời sự