(Cadn.com.vn) - Bầu cử là một trong những điều kiện tiên quyết trong việc quản lý nền dân chủ hiệu quả và bền vững, nhất là tại Châu Á. Tuy nhiên, thất bại tại Thái Lan, Afghanistan và Bangladesh cho thấy nỗ lực cải cách dân chủ đang lung lay.

Năm 2014 mở ra với cuộc bầu cử Quốc hội tại Bangladesh hồi tháng 1, song bị phá hỏng bởi biểu tình và bạo lực. Những người ủng hộ phe đối lập, đảng Dân tộc Bangladesh (BNP), đã xuống đường.

Hỗn loạn và bạo lực lan rộng khi 50.000 binh sĩ được triển khai, hàng chục người thiệt mạng, và vô số người bị thương. Thủ tướng Sheikh Hasina của đảng Liên đoàn Awami phớt lờ những chỉ trích, chẳng hạn như đảng của bà chiếm quyền kiểm soát gần như toàn bộ Quốc hội dựa trên một cuộc bầu cử sai lầm và bất hợp pháp. Theo giới phân tích, thực tế, tại Bangladesh, sự cân bằng giữa chế độ quân sự, chế độ độc tài và dân chủ luôn không rõ ràng. Chính phủ hiện nay, đang ngập trong tham nhũng, hỗn loạn.

Thái Lan là quốc gia có uy tín và giàu kinh nghiệm về quản lý dân chủ, nhưng sự chia rẽ lâu dài gây rắc rối cho chính thể quốc gia đã mở ra sau khi Thủ tướng Yingluck Thaksin tính toán sai lầm về một vấn đề chính trị quan trọng hồi năm ngoái, cho phép phe đối lập, đứng đầu là các tầng lớp tinh hoa của xã hội, tấn công. Một cuộc bầu cử vào tháng 2 có lẽ là thất bại đáng chú ý nhất của Châu Á về dân chủ trong năm nay.

Biểu tình, bạo động luôn xảy ra sau các cuộc bầu cử tại các nước Châu Á trong năm 2014. Ảnh: Diplomat

Đối lập với bà Yingluck, thủ lĩnh chống dân chủ Suthep Thaugsuban thành công trong chiến lược liên tục làm mất uy tín và làm tê liệt chính phủ. Trong cuộc bầu cử hồi tháng 2, người biểu tình thành công trong việc ngăn chặn người dân đi bầu cử tại 69 trong tổng số 375 quận huyện. Và cuối cùng, Tòa án Hiến pháp Thái Lan không công nhận kết quả bầu cử trên với lập luận rằng, nó không được tổ chức thành công trong một ngày duy nhất. Điều này tạo điều kiện hoàn hảo khiến chính phủ bị lật đổ hồi tháng 5.

Những bước đi nhanh chóng và hiệu quả được thực hiện nhằm kiềm chế phe chống đối và xây dựng một trật tự mới. Hội đồng Quốc gia vì Hòa bình và Trật tự (NCPO) do tướng Prayuth Chan-ocha - nay đã lên làm Thủ tướng - thành lập chính phủ quân sự độc đoán và nỗ lực trung hòa ảnh hưởng của gia đình Shinawatra. Và dĩ nhiên, điều này sẽ khiến nền dân chủ nước này tiếp tục lung lay.

Tại Afghanistan, cuộc bầu cử tìm ra người kế nhiệm Tổng thống Hamid Karzai vào mùa hè này là khoảnh khắc lạc quan hiếm hoi đối với người dân. Hai ứng cử viên, Abdullah Abdullah, lãnh đạo Liên minh phương Bắc và cựu Bộ trưởng Tài chính Ashraf Ghani, đều được đánh giá cao. Có vẻ như cuộc bầu cử có thể mở ra quá trình chuyển đổi quyền lực hòa bình, đưa đất nước bị chiến tranh tàn phá tiến đến con đường xây dựng nền dân chủ chắc chắn hơn.

Trong vòng bỏ phiếu đầu tiên, ông Abdullah nhận được nhiều phiếu hơn, nhưng ở vòng thứ hai, số phiếu ủng hộ ông Ghani tăng gần gấp đôi. Cả hai đều tuyên bố chiến thắng, và kết quả cho đến nay vẫn chưa được quyết định. Mùa hè này, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry làm trung gian cho một thỏa thuận mong manh nhằm kiểm lại phiếu bầu dưới sự giám sát LHQ để từ đó thành lập chính phủ thống nhất, nhưng quá trình này bị sa lầy.

Hy vọng về một quá trình chuyển đổi quyền lực hòa bình và xây dựng nền dân chủ ở đất nước bị chiến tranh tàn phá biến thành nỗi sợ hãi khi ông Abdullah ngày 26-8 đe dọa rút khỏi tiến trình bầu cử. Trong trường hợp xấu nhất, đất nước có thể rơi vào cảnh chia rẽ, và tạo thêm thuận lợi cho Taliban hoạt động tại Afghanistan.

Chỉ có Ấn Độ là thành công với cuộc bầu cử long trời lở đất của tân Thủ tướng Narendra Modi. Chuyển giao quyền lực dân chủ diễn ra suôn sẻ tại quốc gia năng động nhất và đoàn kết nhất Châu Á. Indonesia cũng né được viên đạn với chiến thắng trong cuộc bầu cử gần đây của ông Joko "Jokowi" Widodo.

Tuy nhiên, kết quả bầu cử vẫn là điều gây tranh cãi khi người thua cuộc Prabowo Subianto kiện lên Tòa án Hiến pháp đòi xem xét lại quá trình kiểm phiếu. Ông Widodo sẽ tồn tại, nhưng kết quả gây tranh cãi này có thể cản trở nỗ lực thành lập một chính phủ liên minh tại Indonesia.

An Bình
(Theo Diplomat)