Giải Nobel Kinh tế 2016 được trao cho 2 nhà khoa học: Oliver Hart (ĐH Harvard) và Bengt Holmstrom (Học viện công nghệ Massachusetts-MIT).

2 giao su cua Dai hoc Harvard va Hoc vien cong nghe Massachusetts gianh giai Nobel Kinh te - Anh 1

Giáo sư Oliver Hart. (Ảnh: Analysis Group)

2 giao su cua Dai hoc Harvard va Hoc vien cong nghe Massachusetts gianh giai Nobel Kinh te - Anh 2

Giáo sư Bengt Holmstrom.

Ủy ban Nobel cho biết 2 giáo sư Oliver Hart và Bengt Holmström được trao giải Nobel Kinh tế 2016 "vì những đóng góp trong nghiên cứu về lý thuyết giao kết hợp đồng (Contract Theory)".

Cả 2 chủ nhân của giải thưởng Nobel Kinh tế 2016 đều là người Mỹ nhập cư: Giáo sư Bengt Holmström, 67 tuổi, sinh ra tại Hensinki, Phần Lan. Trong khi đó Giáo sư Oliver Hart năm nay 68 tuổi, là người gốc Anh.

Phát biểu tại lễ công bố giải thưởng Nobel Kinh tế, Ủy ban Nobel cho biết lý thuyết giao kết hợp đồng giúp trả lời các câu hỏi: Những người làm việc trong khu vực công như giáo viên, bác sĩ, quản giáo nhà tù nên được trả lương theo mức cố định hay theo khả năng đóng góp trong công việc? Những cơ quan, đơn vị cung cấp dịch vụ công như trường học, bệnh viện, nhà tù nên thuộc sở hữu nhà nước hay sở hữu tư nhân?

Trả lời qua điện thoại, giáo sư Oliver Hart cho biết: "Tôi vừa dậy lúc 4h40 phút sáng, tưởng như đã muộn không kịp theo dõi lễ công bố giải thưởng Nobel năm nay thì may sao chuông điện thoại vang lên. Điều đầu tiên tôi muốn làm lúc này là tới ôm vợ tôi, gọi con trai tôi dậy... và nói chuyện cùng người đồng nghiệp cùng nhận giải thưởng".

Theo Ủy ban Nobel, lý thuyết giao kết hợp đồng của Hart và Holmstrom có giá trị trong việc giúp hiểu rõ hơn về hợp đồng và thể chế trong thực tế, cũng như những điểm có khả năng là bẫy trong một hợp đồng.

Cuối thập niên 70, Bengt Holmström đã mô tả cách thức các cổ đông trong một công ty nên thiết kế một hợp đồng tối ưu cho người đại diện công ty đó (tức giám đốc điều hành), trong điều kiện một phần hoạt động của giám đốc điều hành không được cổ đông giám sát.

Lý thuyết nâng cao kiến thức cổ đông của Holmstrom chỉ ra một hợp đồng với giám đốc điều hành nên liên hệ thu nhập chi trả cho vị giám đốc đó theo khả năng làm việc. Sử dụng mô hình cổ đông - quản lý, ông cho thấy một hợp đồng tối ưu cân bằng giữa rủi ro và khả năng khích lệ như thế nào.

Sau đó, Holmstrom đã khái quát hóa nghiên cứu của ông trong từng tình huống thực tế hơn, ví dụ như: Khi phần thưởng cho người lao động không chỉ là tăng lương, mà còn là cơ hội thăng chức; Giám đốc điều hành quản lý ở nhiều góc độ, trong khi các cổ đông chỉ giám sát được một phần trong số đó,...

Đến giữa thập niên 80, Oliver Hart đưa ra những đóng góp cơ bản cho lý thuyết giao kết hợp đồng mới, với phần lý thuyết quan trọng là Hợp đồng không hoàn hảo. Lý do bởi một hợp đồng không thể xác định rõ mọi tình huống, quyền lợi và nghĩa vụ của các bên trong từng trường hợp.

Lý thuyết hợp đồng không hoàn hảo của Hart đã làm rõ về quyền sở hữu và quyền kiểm soát trong hoạt động kinh doan, qua đó mở rộng ra lĩnh vực kinh tế, chính trị và luật pháp.

Nhờ nghiên cứu của Hart, kinh tế học có thêm công cụ giúp giải thích các câu hỏi như: Loại công ty nào nên tiến hành hợp nhất? Tài sản và nợ DN nân kết hợp thế nào? Các đơn vị hành chính sự nghiệp nhữ trường học, bệnh viện, nhà tù nên thuộc sở hữu công hay tư nhân?

Hải Sơn

_________________________________________________________

hôm qua - 10/10/2016 16:49:00

Giải Nobel 2016 được trao cho 2 nhà khoa học: Oliver Hart (ĐH Harvard) và Bengt Holmstrom (Học viện MIT).

_________________________________________________________

hôm qua - 10/10/2016 16:30:00

Trong hôm nay, Tổng thống Colombia Juan Manuel Santos, người được trao giải Nobel Hòa bình 2016 tuyên bố ông sẽ dùng tiền thưởng từ giải Nobel Hòa bình để làm từ thiện.

2 giao su cua Dai hoc Harvard va Hoc vien cong nghe Massachusetts gianh giai Nobel Kinh te - Anh 3

_________________________________________________________

hôm qua - 10/10/2016 16:15:00

Giải Nobel cuối cùng được cong bố trong năm nay là Nobel Văn học. Lễ công bố chủ nhân giải Nobel Văn học sẽ diễn ra vào ngày 13/10 tới.

_________________________________________________________

hôm qua - 10/10/2016 16:05:00

2 anh em nhận giải Nobel: Jan Tinbergen (Nobel Kinh tế 1969) và Nikolaas Tinbergen (Nobel Y-Sinh học 1973)

2 giao su cua Dai hoc Harvard va Hoc vien cong nghe Massachusetts gianh giai Nobel Kinh te - Anh 4

_________________________________________________________

hôm qua - 10/10/2016 16:00:00

Một trong những cặp vợ chồng hiếm hoi nhận giải Nobel ở 2 lĩnh vực khác nhau: Gunnar Myrdal (Nobel Kinh tế 1974) và bà Alva Myrdal (Nobel Hòa bình 1982).

2 giao su cua Dai hoc Harvard va Hoc vien cong nghe Massachusetts gianh giai Nobel Kinh te - Anh 5

_________________________________________________________

hôm qua - 10/10/2016 15:55:00

Năm ngoái, giải Nobel Kinh tế 2015 được trao cho nhà kinh tế học Angus Deaton, giáo sư Đại học Princeton (Mỹ). Giáo sư Deaton được trao giải Nobel kinh tế vì đóng góp trong lĩnh vực tiêu dùng, nghèo đói và phúc lợi xã hội.

2 giao su cua Dai hoc Harvard va Hoc vien cong nghe Massachusetts gianh giai Nobel Kinh te - Anh 6

Giáo sư Angus Deaton (phải). (Ảnh: Đại học Princeton)

_________________________________________________________

hôm qua - 10/10/2016 15:50:00

Người phụ nữ đầu tiên và duy nhất từng được trao giải Nobel kinh tế là giáo sư Mỹ Elinor Ostrom. Bà cùng giáo sư Oliver Williamson được trao giải Nobel kinh tế năm 2009 vì những nghiên cứu trong lĩnh vực quản lý kinh tế công. Bà Ostrom qua đời năm 2012.

2 giao su cua Dai hoc Harvard va Hoc vien cong nghe Massachusetts gianh giai Nobel Kinh te - Anh 7

Bà Elinor Ostrom. (Ảnh: The Nobel Foundation)

_________________________________________________________

hôm qua - 10/10/2016 15:45:00

John Nash được trao giải Nobel kinh tế năm 1994 cùng John Harsanyi và Reinhard Selten vì đóng góp trong nghiên cứu về lý thuyết trò chơi bất hợp tác. Người đứng thứ 2 trong danh sách những nhà kinh tế học từng được giải Nobel có đóng góp vĩ đại nhất đến phát triển nhân loại là Jean Tirole, người nhận giải Nobel Kinh tế 2014.

_________________________________________________________

hôm qua - 10/10/2016 15:40:00

Hiện nhà kinh tế học quá cố John Nash được xếp vị trí số 1 trong những nhà kinh tế học từng được giải Nobel có đóng góp vĩ đại nhất đến phát triển nhân loại. John Nash cũng từng là giáo sư tại Đại học Princeton. Ông mất ngày 23/5/2015 trong một tai nạn xe hơi.

2 giao su cua Dai hoc Harvard va Hoc vien cong nghe Massachusetts gianh giai Nobel Kinh te - Anh 8

John Nash đứng đầu danh sách những nhà kinh tế học từng được giải Nobel có đóng góp vĩ đại nhất đến phát triển nhân loại. (Ảnh: Twitter)

_________________________________________________________

hôm qua - 10/10/2016 15:35:00

Những nhà kinh tế học lỗi lạc và nổi tiếng nhất từng được trao giải Nobel kinh tế gồm có Paul Samuelson (1970), Kenneth Arrow (1972), Friedrich Hayek (1974), Milton Friedman (1976), Robert Solow (1987), John Nash (1994), Paul Krugman (2008).

2 giao su cua Dai hoc Harvard va Hoc vien cong nghe Massachusetts gianh giai Nobel Kinh te - Anh 9

Paul Samuelson, cha đẻ của lý thuyết nền kinh tế hỗn hợp. (Ảnh: Alchetron)

_________________________________________________________

hôm qua - 10/10/2016 15:30:00

Không giống các giải Nobel khác được trao từ năm 1901, giải Nobel Kinh tế chỉ bắt đầu được trao từ năm 1969. 2 người đầu tiên được trao giải Nobel Kinh tế là Ragnar Frisch và Jan Tinbergen.

2 giao su cua Dai hoc Harvard va Hoc vien cong nghe Massachusetts gianh giai Nobel Kinh te - Anh 10

Ragnar Frisch. (Ảnh: Wikimedia)

_________________________________________________________