12 ngàn cây giá tỵ bị bức tử

CATPHCM - 

12 ngan cay gia ty bi buc tu

(CATP) Khoảng 25 héc-ta rừng giá tỵ hơn 15 năm tuổi trên địa bàn ấp 9, xã Gia Canh, huyện Định Quán thuộc Ban quản lý rừng phòng hộ Tân Phú đã bị bức tử, đứng chết trơ cành. Ai là thủ phạm và giết chết chúng bằng cách nào?

Những cánh rừng giá tỵ chết trơ cành

NHỮNG VẠT RỪNG CHẾT

Giá tỵ (còn gọi gỗ teck, tên khoa học tecktonagrantic, thuộc nhóm III, rừng trồng được khai thác) là gỗ quý, có giá trị kinh tế lớn, khoảng 1.500USD/m3, chịu lực tốt nên thường được dùng làm thoi dệt, đồ mỹ nghệ cao cấp, đặc biệt dùng để sản xuất báng súng phục vụ cho mục đích quốc phòng. Loại cây này chỉ thích hợp ở một số vùng nhất định. Chúng tôi đi cùng một cán bộ kiểm lâm Phân trường 2 thuộc Ban quản lý rừng phòng hộ (BQLRPH) Tân Phú vào Tiểu khu 83, nơi đang là điểm nóng về tình hình cây giá tỵ bị bức tử, cứ chạy một đoạn anh dừng lại, xót xa chỉ cho chúng tôi xem những cánh rừng giá tỵ hơn 15 năm tuổi đang chết đứng hai bên đường. Trong khi đó, các loại cây phía dưới như đậu, bắp, đu đủ, cà phê... lại phát triển xanh tốt. Anh cho biết: “Người dân trồng xen canh các loại hoa màu trong rừng giá tỵ, khi cây giá tỵ trưởng thành, tán lá bắt đầu rộng ra, vì sợ che mất ánh sáng làm hoa màu không phát triển được nên họ dùng thuốc diệt cỏ cực mạnh để đầu độc!

Cây giá tỵ có đường kính hơn 30cm đang chết đứng

Đến Tiểu khu 83, một cảnh tượng không thể tin nổi hiển hiện trước mắt chúng tôi là khu rừng giá tỵ đang chết đứng một cách thảm thương sát bên trụ sở Trạm A (thuộc Tiểu khu 83). Một cán bộ nơi này ngậm ngùi: “Sau khi xây dựng trạm, xung quanh đây là rừng xanh bạt ngàn, vậy mà chỉ thời gian ngắn cây chết khô như thế này. Xót lắm nhưng chẳng biết làm sao!”. Dừng lại trước một cây giá tỵ có đường kính gần 30cm, anh trình bày cách thức đầu độc cây giá tỵ là người ta lấy dao băm vài nhát vào vỏ cây rồi dùng thuốc diệt cỏ cực mạnh xịt vào, khoảng ba ngày sau thì lá giá tỵ bắt đầu rụng, cây cũng chết dần. Rừng giá tỵ được giao cho người dân canh tác (trồng hoa màu, cây ăn trái...) để thuận tiện chăm sóc, bảo vệ cây rừng nhưng vô hình trung đã tạo điều kiện cho họ dễ dàng tiếp cận và ra tay đầu độc cây rừng mà kiểm lâm khó có thể phát hiện. Ông Nguyễn Hoàng Thọ - Trưởng trạm A Tiểu khu 83 - bức xúc: “Do dân cư quá gần trạm, lực lượng lại mỏng nên chúng tôi vừa ra khỏi trạm là họ đến phá hoại. Nhiều đêm mưa to gió lớn, sáng ra đi tuần chúng tôi phát hiện cây bị tước vỏ đổ thuốc hàng loạt”. Dưới những gốc cây giá tỵ đoản mệnh còn lăn lóc những chai thuốc xịt cỏ như một thách thức...

Thuốc diệt cỏ để đầu độc cây giá tỵ được bảo vệ rừng thu giữ

BẤT LỰC?

Ông Nguyễn Văn Huyên - Giám đốc BQLRPH Tân Phú - cho biết, hiện tượng dùng thuốc diệt cỏ đầu độc cây giá tỵ bắt đầu xuất hiện từ tháng 7-2007, nhưng mức độ chưa nhiều (khoảng hơn 2.000 cây - PV). Sang năm 2008, tình hình diễn ra hàng loạt, lực lượng tuần tra xác định 19 hộ dân đã giết chết gần 5.000 cây giá tỵ nhưng lại không bắt được quả tang nên hàng ngàn cây giá tỵ vẫn phải chết oan. Các ban ngành, chính quyền địa phương đã có nhiều cuộc họp nhằm tìm ra biện pháp cứu rừng nhưng đến nay vẫn chỉ ở mức độ tuyên truyền, vận động.

Trong lúc cơ quan chức năng còn lúng túng, chưa thống nhất quan điểm xử lý thì rừng giá tỵ vẫn tiếp tục bị xâm hại đến chóng mặt. Theo thống kê của Hạt Kiểm lâm huyện Định Quán, mỗi ngày có thêm hàng trăm cây giá tỵ bị bức tử. Ông Nguyễn Văn Huyên lý giải việc mất rừng: “Rất khó bắt quả tang vì người dân trồng xen canh, xây dựng nhà ở ngay trong rừng giá tỵ nên lợi dụng lúc vắng người, chỉ cần vài nhát dao là cây chết. Lực lượng bảo vệ rừng, công an xã chỉ bắt được một vụ. Do không bắt được quả tang nên khi chúng tôi đến lập biên bản hủy hoại rừng, mọi người đều chối bỏ trách nhiệm, thậm chí còn chửi bới, hăm dọa đủ điều”. Sau thời gian dài tìm hiểu, ông Lê Việt Dũng - Chi cục phó Chi cục Kiểm lâm tỉnh Đồng Nai - phát hiện một trong những nguyên nhân dẫn đến hàng chục héc-ta rừng giá tỵ bị bức tử còn do cán bộ chi cục tiến hành đo thửa, phân lô nhằm thuận lợi trong công tác quản lý nhưng người dân lại lầm tưởng là để cấp sổ đỏ giao cho từng hộ quản lý nên tìm cách đầu độc cây rừng chiếm đất.

Lê Thanh Cường tại phiên tòa lưu động ngày 5-12-2009

Giải quyết vụ đầu độc rừng giá tỵ, tháng 11-2008 Tòa án nhân dân huyện Định Quán tuyên phạt Võ Văn Minh (SN 1948, ngụ huyện Định Quán) 12 tháng tù giam về hành vi cố ý hủy hoại rừng. Để giúp những cây xoài trồng xen canh trong rừng phát triển, y đã dùng rựa băm vỏ, đổ 12 chai thuốc diệt cỏ giết chết 44 cây giá tỵ. Mới đây, ngày 5-12-2009 Tòa án nhân dân huyện Định Quán xử phạt Lê Thanh Cường (SN 1982) và Nguyễn Đức Thuận (SN 1983, cùng ngụ ấp 7, Thanh Sơn, huyện Định Quán) mỗi người 6 tháng tù giam về tội trộm cắp tài sản. Để có gỗ đóng đồ dùng trong nhà, Thuận và Cường rủ nhau vào lô 3, Tiểu khu 27, Lâm trường 3 (thuộc Công ty TNHH một thành viên lâm nghiệp La Ngà) cưa trộm hai cây giá tỵ đường kính 30cm mang đi giấu. Tính đến nay, số cây giá tỵ chết thảm đã lên đến 12.000 cây (25 héc-ta) gây thiệt hại cho nhà nước hàng chục tỷ đồng nhưng cũng mới chỉ xác định được thủ phạm đầu độc chết 46 cây. UBND huyện Định Quán đã lập đoàn kiểm tra xác định mức độ thiệt hại của rừng giá tỵ tại Tiểu khu 82, rừng phòng hộ Tân Phú bị đầu độc hàng loạt. Tuy nhiên, qua hơn một tháng kiểm tra, chỉ có 12 hộ dân sản xuất trên đất trồng rừng ký biên bản xác nhận số lượng cây giá tỵ chết trên đất của họ gồm 2.906 cây chết khô và 1.833 cây tái sinh nhưng không thừa nhận đã làm chết cây rừng, 16 hộ khác bất hợp tác. Ông Nguyễn Văn Mỹ - Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm huyện Định Quán - cho biết: “Do trước đây lâm trường giao đất rừng giá tỵ cho dân không có hợp đồng trách nhiệm cụ thể nên khó xử lý trách nhiệm những người nhận đất. Hiện đoàn kiểm tra đang tiếp tục làm việc và báo cáo UBND huyện Định Quán để có hướng xử lý”. Như vậy, việc giao rừng cho dân quản lý, bảo vệ, phải dựa trên hợp đồng có chế tài cụ thể, nếu để xảy ra tình trạng bất thường đối với cây rừng thì người nhận chăm sóc phải hoàn toàn chịu trách nhiệm, việc xử lý phải nghiêm minh mới mong rừng giá tỵ không còn chết thảm như hiện nay.