Kế hoạch xây dựng 8 con đập của Trung Quốc và 12 con đập ở các nước hạ nguồn trên dòng chính sông Mêkông hủy diệt sự đa dạng sinh thái vùng lưu vực sông và mang tới nhiều hệ lụy chưa thể lường hết ở vùng cửa sông - các nhà khoa học cảnh báo tại Hà Nội hôm 23.3.

Chất lượng nước giảm Hội đồng Hợp tác an ninh Châu Á – Thái Bình Dương (CSCAP) đã tổ chức cuộc họp lần thứ nhất của nhóm nghiên cứu CSCAP về an ninh nguồn nước tại Hà Nội. Đánh giá thực trạng nguồn nước trong khu vực hiện nay, các chuyên gia nhất trí nhận định khan hiếm nước đang ngày càng trở nên gay gắt, song chất lượng nguồn nước giảm sút nhanh chóng và thay đổi chế độ dòng chảy còn là các thách thức lớn hơn. Học giả Maria Larsson (Thụy Điển) cho rằng, tuy hiện nay mức nước trung bình đầu người của các nước trong khu vực chưa tới mức báo động, song với cách thức sử dụng và quản lý nguồn nước hiện nay, khoảng 10 năm nữa khu vực này sẽ trở nên thiếu nước, nhất là vùng hạ lưu sông Mêkông. Nhiều học giả cảnh báo, quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa nhanh, việc sử dụng ngày càng nhiều phân hóa học trong nông nghiệp, xả nước thải đô thị chưa qua xử lý vào các dòng sông đang khiến các nguồn nước bề mặt và nước ngầm trở nên ngày càng ô nhiễm. Bên cạnh đó, kế hoạch xây dựng 8 con đập của Trung Quốc và 12 con đập ở các nước hạ nguồn trên dòng chính sông Mêkông sẽ làm thay đổi nghiêm trọng dòng chảy của sông, giảm trên 50% lượng phù sa chảy xuống hạ nguồn, hủy diệt sự đa dạng sinh thái vùng lưu vực sông và nhiều hệ lụy chưa thể lường hết ở vùng cửa sông. Sự nguy hại của các con đập Học giả Tarek Ketensen (Trung tâm Quốc tế về quản lý môi trường) cho rằng, việc xây đập và phát triển thủy điện dọc sông chỉ đáp ứng được một phần rất nhỏ nhu cầu năng lượng của các nước liên quan, trong khi sự hủy hoại môi trường làm mất 3.000-4.000 tấn cá/năm, tác động trực tiếp tới 60 triệu dân sống dọc sông và 300 triệu người khác sử dụng lúa gạo. Ngoài ra không gian văn hóa của các dân tộc sống dọc theo sông có thể bị tổn hại nghiêm trọng do thay đổi môi trường sống. Ông kết luận, các con đập sẽ thay đổi vĩnh viễn không gian kinh tế, văn hóa xã hội ở hạ lưu sông Mêkông và có thể gây ra xung đột lợi ích nghiêm trọng giữa các nước trong khu vực. Học giả Mark Brindon (Australia) cảnh báo việc tích trữ nhiều nước phục vụ các con đập ở thượng nguồn làm tăng nguy cơ vỡ đập dây chuyền trong trường hợp có sự cố như động đất, khi đó thảm họa đối với hạ nguồn sẽ lớn hơn nhiều lần so với sóng thần ở Nhật Bản vừa qua. TR.M